Του Κων/νου Σ. Μαργαρίτη

Ο θεματοφύλακας των οικονομικών της ΕΕ γνωμοδοτεί σχετικά με τα σχέδια των νομοθετικών πράξεων που, μόλις εγκριθούν, θα διέπουν το ήμισυ σχεδόν του προτεινόμενου προϋπολογισμού της Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, ύψους 2 τρισ. ευρώ.

Σε δύο γνώμες που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) απαντά στα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου παρέχοντάς τους τις ανεξάρτητες και εξειδικευμένες συμβουλές του σχετικά με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο.

Σκοπός του ταμείου αυτού είναι η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε τομείς όπως η συνοχή, η γεωργία και η ασφάλεια μέσω εθνικών σχεδίων.

Η σχετική πρόταση συνοδεύεται από πρόταση για έναν νέο τρόπο μέτρησης των επιδόσεων και παρακολούθησης των δαπανών της ΕΕ.

Καθώς οι προτάσεις αυτές αλλάζουν ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού, διαχείρισης και ελέγχου των δαπανών της ΕΕ, το ΕΕΣ προειδοποιεί σχετικά με τους διάφορους κινδύνους που απειλούν τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και τονίζει την ανάγκη για ισχυρότερες διασφαλίσεις.

Το 2025, η Επιτροπή πρότεινε τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, ο οποίος καλείται πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και ανέρχεται σε 2 τρισ. ευρώ.

Με βάση την πρόταση, το Ευρωπαϊκό Ταμείο θα αποτελεί τη μεγαλύτερη ενιαία συνιστώσα του επόμενου ΠΔΠ, καλύπτοντας σχεδόν το 44 % των συνολικών δαπανών, και θα σημάνει τη συγκέντρωση της χρηματοδότησης για τις παραδοσιακές πολιτικές, όπως η συνοχή και η γεωργία, και για τις νέες προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας, σε ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο ανά κράτος-μέλος.

Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η απλούστευση και ο μικρότερος κατακερματισμός της ενωσιακής χρηματοδότησης, όπως και η ανάπτυξη περισσότερων συνεργιών στο πλαίσιο των διάφορων πολιτικών.

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, προτείνει τη χορήγηση δανείων ύψους έως 150 δισ. ευρώ στα κράτη-μέλη, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν μέσω δανεισμού της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο αντιπροσωπεύει ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης και υλοποίησης, στο πλαίσιο του οποίου, οι πληρωμές προς τα κράτη-μέλη θα πραγματοποιούνται με βάση την εκπλήρωση ορόσημων και τιμών-στόχου και όχι προς απόδοση εξόδων, όπως γίνεται μέχρι τώρα.

Αυτό το μοντέλο επιβράβευσης για την υλοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που απλώς έχουν εξαγγελθεί είναι εμπνευσμένο από το ταμείο της ΕΕ για την ανάκαμψη από την πανδημία (ΜΑΑ), επί του οποίου το ΕΕΣ έχει ασκήσει κριτική στο παρελθόν.

Το ΕΕΣ έχει διατυπώσει αρκετά σχόλια σχετικά με τη νέα πρόταση, μεταξύ των οποίων τα εξής:

• Η ενοποίηση διάφορων ταμείων συνεπάγεται τον συνδυασμό πολιτικών με διαφορετικούς στόχους, χρονοδιαγράμματα και σκεπτικό υλοποίησης, κάτι που θα μπορούσε να περιπλέξει περαιτέρω το εγχείρημα και προϋποθέτει συμβιβασμούς μεταξύ προτεραιοτήτων. Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι τα κράτη μέλη ενδέχεται να δυσκολευτούν να καλύψουν ικανοποιητικά όλους τους στόχους της ΕΕ στα εθνικά τους σχέδια, παράλληλα με την προσαρμογή των παρεμβάσεων στις αναπτυξιακές ανάγκες σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
• Αν και η πρόταση φιλοδοξεί να επιφέρει απλούστευση, αυτό είναι πιθανό να ισχύσει κυρίως σε επίπεδο Επιτροπής, ενώ ο διοικητικός φόρτος για τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους δικαιούχους ενδέχεται να μην μειωθεί.
• Σύμφωνα με το προτεινόμενο μοντέλο υλοποίησης, η καταβολή πληρωμών προϋποθέτει την εκπλήρωση ορόσημων και τιμών-στόχου που βασίζονται σε εκροές. Είναι επομένως άκρως σημαντικό τα εν λόγω ορόσημα και τιμές-στόχος να καθορίζονται με ακρίβεια, ώστε να προκύπτει με σαφήνεια πότε εκπληρώνονται πραγματικά. Πρέπει επίσης να παρέχονται επαρκείς διασφαλίσεις όσον αφορά την ορθότητα των εκτιμήσεων κόστους. Επιπλέον, αποκλίσεις στον σχεδιασμό, στο επίπεδο φιλοδοξίας και στην ερμηνεία των ορόσημων και των τιμών-στόχου μεταξύ των κρατών μελών θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη συγκρισιμότητα και την ίση μεταχείριση.
• Το προτεινόμενο πλαίσιο διασφάλισης ενέχει κινδύνους για τη λογοδοσία και η Επιτροπή ενδέχεται να μην είναι σε θέση να παράσχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο επαρκή διασφάλιση όσον αφορά την ορθή διαχείριση των κονδυλίων. Η πρόταση περιορίζει τον ρόλο της Επιτροπής και βασίζεται περισσότερο στα εθνικά συστήματα δικλίδων, όπου το ΕΕΣ έχει επανειλημμένα εντοπίσει αδυναμίες κατά το παρελθόν. Ως εκ τούτου, πρέπει να εισαχθούν αποτελεσματικές απαιτήσεις ως προς τις δικλίδες και τον έλεγχο και να προβλεφθούν οικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία.

Μέτρηση των επιδόσεων των ενωσιακών δαπανών

• Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι, ενώ το προτεινόμενο πλαίσιο επιδόσεων διασφαλίζει τις συνθήκες για τη βελτίωση της αναφοράς στοιχείων σχετικά με τις επιδόσεις και την ενσωμάτωση των οριζόντιων προτεραιοτήτων της ΕΕ, διάφορες αδυναμίες στον σχεδιασμό θα δυσχεράνουν την αξιολόγηση των επιδόσεων. Ειδικότερα, για το ένα τέταρτο των πεδίων παρέμβασης δεν προβλέπονται δείκτες αποτελέσματος και η πρόταση δεν περιλαμβάνει δείκτες αντικτύπου, γεγονός που περιπλέκει την αξιολόγηση. Αυτό σημαίνει ότι το προτεινόμενο πλαίσιο ενέχει τον κίνδυνο μέτρησης της προόδου υλοποίησης και όχι του βαθμού επίτευξης των στόχων της ΕΕ.
• Επίσης, δεν υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ χρηματοδότησης και αποτελεσμάτων, ούτε διάταξη που να προβλέπει τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις δημόσιες δαπάνες για παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Όσον αφορά τον υπολογισμό των δαπανών της ΕΕ για οριζόντιες προτεραιότητες, όπως το περιβάλλον, οι συνεισφορές των προγραμμάτων θα βασίζονται σε εκτιμήσεις και όχι σε πραγματικές δαπάνες, κάτι που σημαίνει ότι τα αριθμητικά στοιχεία είναι πιθανό να συνεχίσουν να είναι υπερεκτιμημένα.
• Τέλος, η πρόταση δεν προβλέπει ένα σαφές πλαίσιο εποπτείας και λογοδοσίας, που να διασφαλίζει την αξιοπιστία των υποβαλλόμενων πληροφοριών σχετικά με τις επιδόσεις. Συνεπώς, τα συστήματα πληροφοριών που εξασφαλίζουν τη διαφάνεια και την αναφορά στοιχείων σχετικά με τις επιδόσεις θα πρέπει να επιτρέπουν την πλήρη πρόσβαση για τους σκοπούς του ελέγχου και της εφαρμογής των δικλίδων, κάτι που θα διασφάλιζε παράλληλα την ιχνηλασιμότητα μέσα στον χρόνο.

Το Συμβούλιο, που θα εγκρίνει τελικά τον προϋπολογισμό, και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που πρέπει να δώσει τη συγκατάθεσή του, ζήτησαν από το ΕΕΣ να γνωμοδοτήσει σχετικά, προτού εξετάσουν τα ίδια τις προτάσεις της Επιτροπής για το ΠΔΠ.

Τα κράτη-μέλη καλούνται να υιοθετήσουν αυτές τις προτάσεις και να προχωρήσουν στο σχεδιασμό τους. Το μοντέλο επιβράβευσης για την υλοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων θα δώσει άλλη δυναμική.

Του Κωνσταντίνου Μαργαρίτη, δημοσιογράφου (Αποστολή Στρασβούργο)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί σχέδιο δράσης κατά του κυβερνοεκφοβισμού-cyberbullying ,για την προστασία των νέων στο διαδίκτυο.
Είχα τη χαρά και την τιμή να συνομιλήσω με την κα Henna Virkkunen-EC Executive Vice President και τον κ. Glen Micallef-Commissioner for Intergenerational Fairness,Youth,Culture and Sport.
Εκτιμάται ότι περίπου ένα στα έξι παιδιά ηλικίας 11 έως 15 ετών έχει πέσει θύμα κυβερνοεκφοβισμού.
Η ΕΕ θα εφαρμόσει το σχέδιο δράσης της από κοινού με τα κράτη-μέλη, τη βιομηχανία,την κοινωνία των πολιτών, τους διεθνείς οργανισμούς και τα ίδια τα παιδιά.
Τους ενημέρωσα για την κατάσταση στην Ελλάδα και τους πρότεινα να υπάρξει ειδική μέριμνα για την εκπαίδευση των νέων γονιών και των εκπαιδευτικών. Όλα τα προβλήματα ξεκινούν μέσα από την οικογένεια.

Του Κων/νου Σ. Μαργαρίτη

Στη έκθεσή του, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) επιβεβαιώνει τη σημασία της χρηματοδοτικής στήριξης για τη διατήρηση της γεωργίας στις απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές της Ευρώπης.

Διαπιστώνει, όμως, ότι ο αντίκτυπός της στην ανταγωνιστικότητα και στη διαφοροποίηση ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή και από τομέα σε τομέα.

Μέσω του προγράμματος POSEI, η ΕΕ χορηγεί κάθε χρόνο μέχρι και 653 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των εξόχως απόκεντρων περιοχών της.

Το πρόγραμμα αυτό συμπληρώνεται από μέσα εκτός του πλαισίου της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), τα οποία εντάσσονται, ενδεικτικά, στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, των κρατικών ενισχύσεων ή της εμπορικής πολιτικής.

Το χρηματοδοτικό μέσο POSEI θεσπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 σε αναγνώριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ, ιδίως δε του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα τους και της εξάρτησής τους από τις εισαγωγές, προκειμένου να στηριχθεί η τοπική γεωργία και να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός των εν λόγω περιοχών με βασικά γεωργικά προϊόντα.

Καλύπτει τις εξόχως απόκεντρες περιοχές τριών κρατών-μελών της ΕΕ: της Γαλλίας (Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Γαλλική Γουιάνα, Ρεϊνιόν, Άγιος Μαρτίνος, Μαγιότ), της Ισπανίας (Κανάριες Νήσοι) και της Πορτογαλίας (Αζόρες και Μαδέιρα).

Οι κυριότεροι παραδοσιακοί γεωργικοί τομείς στις περιοχές αυτές είναι αυτοί της μπανάνας, της ζάχαρης και του ζαχαροκάλαμου, της παραγωγής γάλακτος και κρέατος, και της ντομάτας.

«Με το πρόγραμμα POSEI, η ΕΕ έχει προσφέρει σημαντική στήριξη στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της και βοήθησε ορισμένους τομείς να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Ωστόσο, το πρόγραμμα έχει αμελήσει την παράμετρο της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας», δήλωσε ο κ.Klaus-Heiner Lehne, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο. 

«Πρέπει να επανεξεταστεί η χρηματοδοτική στήριξη για παραδοσιακές δραστηριότητες, να ενισχυθεί η διαφοροποίηση των καλλιεργειών και του ζωικού κεφαλαίου και να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην αξιολόγηση των οφελών για τους τελικούς χρήστες, όσον αφορά τη στήριξη των εισαγωγών»,κατέληξε ο κ. Klaus-Heiner Lehne.

Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης του POSEI διοχετεύεται σε παραδοσιακούς τομείς, με σκοπό τη διατήρηση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους όσον αφορά στην παραγωγή, στην ποιότητα και στις τιμές.

Ως αποτέλεσμα, το πρόγραμμα έχει συμβάλει στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα της μπανάνας συνολικά και του τομέα του γάλακτος ειδικά στις Αζόρες.

Δεν πέτυχε, ωστόσο, να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα του τομέα της ντομάτας στις Κανάριες Νήσους ή της ζάχαρης στις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Γαλλίας.

Οι τομείς αυτοί έχασαν μερίδιο αγοράς λόγω του ισχυρού ανταγωνισμού από τρίτες χώρες.

Σε ορισμένες από τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ, για τον υπολογισμό της στήριξης λαμβάνονται υπόψη ακόμη και οι απώλειες παραγωγής ή οι ποσότητες που αποσύρονται από την αγορά.

Μολονότι η ενωσιακή αγορά επιτρέπει την εξασφάλιση υψηλότερης τιμής λιανικής για τις μπανάνες της ΕΕ από ό,τι για τις μπανάνες από τρίτες χώρες, το μεγαλύτερο μέρος του κέρδους λιανικής καταλήγει στις τσέπες των ενδιάμεσων και όχι των παραγωγών, τα έσοδα των οποίων συχνά δεν φτάνουν να καλύψουν καν το κόστος παραγωγής.

Ο τομέας της ζάχαρης και του ζαχαροκάλαμου, καίριας σημασίας για την οικονομία των γαλλικών εξόχως απόκεντρων περιοχών, αντιμετωπίζει με επιτυχία τις πτυχές της κοινωνικής και κυκλικής οικονομίας, αλλά η οικονομική βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητά του εξακολουθούν να προβληματίζουν.

Παρά τη στήριξη της ΕΕ, ο τομέας της ντομάτας, που αποτελούσε παραδοσιακά βασικό προϊόν των Καναρίων Νήσων, έχει παρουσιάσει κατακόρυφη πτώση, τόσο στην παραγωγή όσο και στις εξαγωγές.

Αντιθέτως, το POSEI βοήθησε τον τομέα του γάλακτος στις Αζόρες να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά του και σταθερά επίπεδα παραγωγής.

Πάντως, μακροπρόθεσμα, το μέλλον αυτών των τομέων απειλείται από τις περιβαλλοντικές, κλιματικές και δημογραφικές προκλήσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες οι εξόχως απόκεντρες περιοχές.

Μεγάλες γεωργικές εκτάσεις χρησιμοποιούνται για μόνιμες καλλιέργειες,επιβαρύνοντας έτσι την υγεία του εδάφους, μια κατάσταση που συντηρείται λόγω της έλλειψης διαφοροποίησης ή αμειψισποράς των καλλιεργειών.

Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι τα προγράμματα POSEI δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις ανάγκες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, παρά τον αυξημένο κίνδυνο ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως οι κυκλώνες και οι παρατεταμένες ξηρασίες.

Η γήρανση του γεωργικού πληθυσμού επιδεινώνει περαιτέρω αυτές τις πιέσεις.

Το ΕΕΣ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τη στήριξη της ΕΕ για τις παραδοσιακές γεωργικές δραστηριότητες στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, να ενισχύσει τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών και του ζωικού κεφαλαίου και να βελτιώσει την αξιολόγηση του κατά πόσον η στήριξη των εισαγωγών ωφελεί πραγματικά τους τελικούς χρήστες.

Η έκθεσή εστιάζει στα προγράμματα POSEI στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία για την περίοδο 2019-2023.

Στόχος είναι τα ευρήματα του ελέγχου να βοηθήσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη, αφενός, να βελτιώσουν την προσέγγισή τους και, αφετέρου, να διασφαλίσουν ότι τα κονδύλια της ΕΕ αποφέρουν πραγματικά αποτελέσματα, δηλαδή ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της τοπικής γεωργίας και συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της ΕΕ.

Η Ελλάδα δεν έχει απομακρυσμένες περιοχές; Γιατί τα απομακρυσμένα σημεία της χώρας μας δεν είναι στο πρόγραμμα POSEI;

Του δημοσιογράφου Κων/νου Σ. Μαργαρίτη

Οι δαπάνες της ΕΕ θα βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων τα επόμενα χρόνια. Επιβάλλεται να βρεθούν λύσεις με όραμα και προοπτική.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες του προϋπολογισμού της ΕΕ, αν και μειωμένο, παραμένει ανησυχητικό.

Στην ετήσια έκθεση που δημοσίευσε, το ΕΕΣ επισημαίνει επίσης τους κινδύνους που συνεπάγεται η αυξανόμενη επιβάρυνση από τις δανειακές υποχρεώσεις και τις επιπτώσεις τους στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς της ΕΕ και στην ενωσιακή δράση.

Εν μέσω των συζητήσεων για τη διαμόρφωση της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου της ΕΕ (από το 2028 και μετά), το ΕΕΣ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη για μεγαλύτερη έμφαση στη μέτρηση των επιδόσεων, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Το ΕΕΣ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι λογαριασμοί της ΕΕ για το οικονομικό έτος 2024 απεικονίζουν εύλογα την οικονομική κατάστασή της και ότι οι πράξεις εσόδων δεν περιείχαν σφάλμα.

Επισημαίνει όμως προβλήματα σε σχέση με τους δασμούς, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος οι εισαγωγείς είτε να μην τους δηλώνουν είτε να τους δηλώνουν λανθασμένα.

Σε σύγκριση με πέρυσι, το επίπεδο σφάλματος στις ενωσιακές δαπάνες μειώθηκε σε 3,6 % (από 5,6 % το 2023).

Το ΕΕΣ εντόπισε επίσης παρατυπίες σε τμήμα του ποσού των 59,9 δισ. ευρώ που δαπανήθηκε στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), του κύριου πυλώνα της δέσμης μέτρων της ΕΕ για την ανάκαμψη μετά την πανδημία, γνωστής και ως NextGenerationEU (NGEU).

Διαπίστωσε ότι οι χρηματοοικονομικές επιπτώσεις των εν λόγω παρατυπιών αυξάνονταν διαρκώς.

«Η μείωση του επιπέδου σφάλματος αποτελεί βήμα προόδου, όμως οι παρατυπίες στις δαπάνες της ΕΕ παραμένουν υπερβολικά πολλές», δήλωσε ο κ. Tony Murphy, Πρόεδρος του ΕΕΣ. 

«Οι παρατυπίες αυτές οφείλονται στις αδυναμίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στα συστήματα εποπτείας και λογοδοσίας. Καθώς ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για μετά το 2027 αρχίζει να λαμβάνει μορφή, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αντλήσουν διδάγματα από τα ευρήματά μας, ώστε να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα και τη διαφάνεια των μελλοντικών προϋπολογισμών της ΕΕ.»

Το ΕΕΣ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το εκτιμώμενο σφάλμα ήταν και σημαντικό και διάχυτο και, για τον λόγο αυτό, διατυπώνει αρνητική γνώμη σχετικά με τις δαπάνες της ΕΕ για έκτο συναπτό έτος.

Για ακόμη μία φορά, το εκτιμώμενο συνολικό ποσοστό σφάλματος, που ανήλθε σε 5,7 % το 2024 (έναντι 9,3 % το 2023), οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε παράτυπες πληρωμές που συνδέονταν με δαπάνες στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ.

Τα συνηθέστερα σφάλματα στον προϋπολογισμό της ΕΕ εξακολουθούν να είναι εκείνα που συνδέονται με τη μη επιλεξιμότητα έργων και εξόδων, καθώς και με τη μη συμμόρφωση με τους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων.

Φέτος, για πρώτη φορά από το 2016, το ΕΕΣ εκτίμησε το επίπεδο σφάλματος στα κονδύλια που διατέθηκαν σε περιφέρειες και χώρες εκτός ΕΕ.

Το 2024 ήταν το τέταρτο έτος υλοποίησης του ΜΑΑ, στο πλαίσιο του οποίου οι χώρες της ΕΕ λαμβάνουν χρηματοδότηση, εφόσον επιτύχουν προκαθορισμένα ορόσημα και τιμές-στόχο.

Σε αντίθεση με τις δαπάνες από τον παραδοσιακό προϋπολογισμό, οι πληρωμές από τον ΜΑΑ προς τα κράτη-μέλη δεν προϋποθέτουν συμμόρφωση με τους ενωσιακούς και τους εθνικούς κανόνες.

Από τις 28 πληρωμές επιχορηγήσεων που καταβλήθηκαν σε κράτη μέλη το 2024 στο πλαίσιο του ΜΑΑ, συνολικής αξίας 59,9 δισ. ευρώ, για 6 δεν είχαν τηρηθεί οι ισχύοντες κανόνες και όροι.

Επιπλέον, εν αναμονή απόφασης σε υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΕ, το ΕΕΣ δεν ήταν σε θέση να καταλήξει σε συμπέρασμα ως προς την ικανοποιητική ή μη εκπλήρωση δύο ορόσημων που αφορούσαν δικαστικές μεταρρυθμίσεις σε ένα κράτος-μέλος.

Μάλιστα, η ικανοποιητική εκπλήρωση των εν λόγω ορόσημων συνιστούσε προϋπόθεση για την καταβολή οποιασδήποτε πληρωμής από τον ΜΑΑ προς τη συγκεκριμένη χώρα.

Το ΕΕΣ εντόπισε επίσης αδυναμίες στον σχεδιασμό των ορόσημων και των τιμών-στόχου, καθώς και επίμονα προβλήματα με την αξιοπιστία των πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στις διαχειριστικές δηλώσεις των κρατών-μελών.

Ως εκ τούτου, διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη σχετικά με τις δαπάνες του ΜΑΑ. Τόνισε επίσης ότι τέτοιο μοντέλο εκτέλεσης των δαπανών πρέπει να χρησιμοποιείται στο μέλλον μόνον όταν μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι αρμοδιότητες είναι σαφώς καθορισμένες, ότι η χρηματοδότηση συνδέεται άμεσα με μετρήσιμα αποτελέσματα και ότι οι πληρωμές είναι ιχνηλάσιμες έως το επίπεδο των πραγματικών εξόδων.

Στην ετήσια έκθεση, το ΕΕΣ εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι ο δανεισμός ενδέχεται να επιτείνει τους κινδύνους για τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς της ΕΕ.

Προειδοποιεί ότι, το 2027, οι εκκρεμείς δανειοληπτικές πράξεις της ΕΕ θα μπορούσαν να υπερβούν τα 900 δισ. ευρώ, ποσό σχεδόν 10πλάσιο από εκείνο που ίσχυε μέχρι το 2020, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκε η δέσμη μέτρων για την ανάκαμψη μετά την πανδημία (NGEU).

Επιπλέον, οι συνολικές πληρωμές τόκων σε σχέση με το NGEU υπό την τρέχουσα δημοσιονομική περίοδο θα μπορούσαν να υπερβούν τα 30 δισ. ευρώ, ποσό υπερδιπλάσιο της αρχικής πρόβλεψης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους 14,9 δισ. ευρώ.

Την περίοδο 2028-2034, οι πληρωμές τόκων θα μπορούσαν να φτάσουν σχεδόν τα 74 δισ. ευρώ.

Το ΕΕΣ υπογραμμίζει ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των μελλοντικών προϋπολογισμών της ΕΕ, πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη η αυξανόμενη επιβάρυνση που συνεπάγονται οι δανειακές υποχρεώσεις, υπενθυμίζοντας τη σημασία αξιόπιστων εγγυήσεων και την ανάγκη εξασφάλισης επαρκών πόρων για την υλοποίηση των ενωσιακών προγραμμάτων.

Κάθε χρόνο, το ΕΕΣ ελέγχει τα έσοδα και τις δαπάνες της ΕΕ, εξετάζοντας αν οι ετήσιοι λογαριασμοί είναι αξιόπιστοι και κατά πόσον οι πράξεις εσόδων και δαπανών συμμορφώνονται με τους ισχύοντες κανόνες.

Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος αντιπαραβάλλεται με το όριο του 2 %, που έχει οριστεί ως το ποσοστό σφάλματος πάνω από το οποίο παράτυπες δαπάνες θεωρούνται σημαντικές.

Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος δεν αναφέρεται σε απάτη, μη αποδοτικότητα των δαπανών ή διασπάθιση πόρων, αλλά αποτελεί εκτίμηση των ποσών που δεν χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία.

Ωστόσο, στο πλαίσιο των εργασιών του, το ΕΕΣ εντόπισε επίσης 19 περιπτώσεις εικαζόμενης απάτης, τις οποίες διαβίβασε στις αρμόδιες αρχές της ΕΕ.

Η ΕΕ καλείται να διαμορφώνει προϋπολογισμούς που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών και θα εκτελούνται με πλήρη διαφάνεια.

Σήμερα, η Ευρώπη ενωμένη επιδιώκει μια συμπεριληπτική οικονομική ανάπτυξη, εστιάζοντας:

• στη βιώσιμη ανταγωνιστικότητα
• στην οικονομική ασφάλεια
• στην ανοικτή στρατηγική αυτονομία
• στον δίκαιο ανταγωνισμό.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν πυλώνες ευημερίας.

Το όραμα που ωθεί την Ευρώπη προς τα εμπρός είναι η δημιουργία συνθηκών για την άνθηση των επιχειρήσεων, την προστασία του περιβάλλοντος και ίσες ευκαιρίες επιτυχίας για όλους.

Η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα θα πρέπει να διασφαλίζει την παραγωγικότητα και τον οικολογικό χαρακτήρα των επιχειρήσεων.

Χάρη στην οικονομική ασφάλεια, η οικονομία μπορεί να αντεπεξέρχεται στις προκλήσεις και να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας.

Με την ανοικτή στρατηγική αυτονομία, η Ευρώπη δεν είναι απλά ανοικτή στην επιχειρηματικότητα, αλλά διαμορφώνει έναν καλύτερο, δικαιότερο κόσμο.

Σε ευχαριστώ πολύ που βρίσκεσαι εδώ,τόνισε η Πρόεδρος της ΕΕ κα φον ντερ Λάιεν, για να παρουσιάσεις την πολυαναμενόμενη έκθεσή σου για την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αγαπητέ Μάριο Ντράγκι, θεωρώ ότι είσαι το πλέον κατάλληλο άτομο για να διεξαγάγει μια ενδελεχή ανάλυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και, φυσικά, των τρόπων βελτίωσής της.

Τα πεπραγμένα σου μιλούν από μόνα τους, δεν χρειάζεσαι συστάσεις.

Πέρυσι, σου ζήτησα να συντάξεις μια έκθεση για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, με συστάσεις για να αντιμετωπίσουμε τις εγχώριες οικονομικές προκλήσεις και να κατακτήσουμε μια ισχυρότερη θέση σε έναν κόσμο σκληρού οικονομικού ανταγωνισμού.

Από τότε, το θέμα αυτό απέκτησε δυναμική, ιδίως χάρη στην ώθηση των ηγετών της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Πλέον υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι το θέμα αυτό πρέπει να είναι στην κορυφή των προτεραιοτήτων και στο επίκεντρο των δράσεών μας.

Καθ’ όλη τη φετινή χρονιά, αγαπητέ κ.Μάριο Ντράγκι, είχαμε τη χαρά να συναντιόμαστε πολύ συχνά και να ανταλλάσσουμε απόψεις. Μοιραστήκαμε αναλύσεις για την οικονομική κατάσταση και αρχίσαμε να σχεδιάζουμε λύσεις.

Η διαδικασία αυτή διευκολύνθηκε από τη συμφωνία μας επί δύο θεμελιωδών αρχών. Πρώτον, ο μόνος τρόπος να διασφαλίσουμε την μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητά μας είναι να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα και να στραφούμε σε μια καθαρή, ανταγωνιστική και κυκλική οικονομία.

Δεύτερον, οι προσπάθειές μας για την ανταγωνιστικότητα πρέπει να συμβαδίζουν με την αύξηση της ευημερίας των πάντων στην Ευρώπη. Όλοι οι μετασχηματισμοί που θα θέσουμε σε κίνηση πρέπει να είναι δίκαιοι.

Μπορούμε να βασιστούμε στο πολύ επιτυχημένο κοινωνικό μας μοντέλο: στην κοινωνική οικονομία της αγοράς.

Οι ανταλλαγές απόψεων των περασμένων μηνών βέβαια εμπλούτισαν τις πολιτικές μου κατευθυντήριες γραμμές και τα πορίσματά σου θα συνεχίσουν να εμπνέουν το έργο μας κατά τους επόμενους μήνες και έτη. Επιτρέψατέ μου να εμβαθύνω σύντομα στα ζητήματα αυτά και μετά δίνω τον λόγο σε εσένα, αγαπητέ Μάριο. Υπάρχουν τρία βασικά παραδείγματα στα οποία θα ήθελα να εστιάσω.

Πρώτον, για να είμαστε ανταγωνιστικοί, πρέπει να κατακτήσουμε την καθαρή και την ψηφιακή μετάβαση. Κατά την πρώτη μου θητεία, όπως γνωρίζεις, θέσαμε τη βάση για την διττή αυτή μετάβαση. Τώρα ήρθε η ώρα να την ολοκληρώσουμε.

Πρέπει να στηρίξουμε τη βιομηχανία μας ώστε να φέρει σε πέρας την απανθρακοποίηση μέσω της καινοτομίας και αυτό να το μετατρέψουμε σε συγκριτικό μας πλεονέκτημα.

Γι’ αυτό πρέπει να ενεργήσουμε με όλα τα κύρια μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας: να μειώσουμε τις τιμές της ενέργειας, να μοχλεύσουμε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, να βελτιώσουμε το επιχειρηματικό περιβάλλον και να καταργήσουμε την περιττή γραφειοκρατία.

Δεύτερον, συμφωνούμε απόλυτα ότι χρειαζόμαστε περισσότερες δεξιότητες, διότι οι τεχνολογίες δεν μπορούν να πετύχουν περισσότερα από τους ανθρώπους που τις σχεδιάζουν, παράγουν και χειρίζονται.

Πρέπει να ενισχύσουμε τις επενδύσεις στις δεξιότητες και να φέρουμε περισσότερους ανθρώπους στην αγορά εργασίας, εφοδιασμένους με τις δεξιότητες που χρειάζονται για την καθαρή και την ψηφιακή μετάβαση.

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι για να είμαστε ανταγωνιστικοί πρέπει να είμαστε και ανθεκτικοί.

Τα τελευταία χρόνια έχουμε περάσει πολλαπλούς κλυδωνισμούς και εργαζόμαστε για να οικοδομήσουμε πιο γερές αξιακές αλυσίδες της βιομηχανίας, ειδικά όσον αφορά στην ασφάλεια του εφοδιασμού.

Εδώ, βασικές έννοιες είναι, μεταξύ άλλων, η πρόσβαση στις κρίσιμες πρώτες ύλες και σε ουσιώδη συστατικά μέρη, καθώς και τα ισχυρά ενεργειακά και ψηφιακά δίκτυα.

Το ισχυρό ευρωπαϊκό σύστημα δικαιωμάτων και αξιών προσφέρει ίσες ευκαιρίες και πρωτοστατεί στην κοινωνική ένταξη.

Οι θεσμοί, τα οικονομικά πλαίσια και η προσήλωσή στο κράτος δικαίου δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις μπορούν να ανθίσουν και τα άτομα να ευημερήσουν.

Οι άριστες υποδομές και το καταρτισμένο εργατικό δυναμικό αποτελούν το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ευρώπης.

Σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο με νέες προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση εστιάζει στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και της ευημερίας της.

Επομένως η Ευρώπη πρέπει να στρέψει το βλέμμα στο μέλλον και να καταστρώσει σχέδια για το πώς θα παραμείνει ανταγωνιστική.

Το όραμα για την Ευρώπη πρέπει να είναι ρεαλιστικό και συνάμα αποτελεσματικό. Οι πολίτες επιθυμούν καλύτερες συνθήκες ζωής και μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη. Πράσινη ανάπτυξη ναι, αλλά όχι σε βάρος των πολλών. 

Γράφει ο δημοσιογράφος Κων/νος Σ. Μαργαρίτης

Οι ευρωεκλογές είναι μια καλή ευκαιρία να φέρουν στην επιφάνεια τις αδυναμίες της ΕΕ και να γίνουν δομικές αλλαγές την επόμενη πενταετία. Δεν υπάρχουν περιθώρια για ολιγωρίες και παραλείψεις.

Οι πολίτες, στην έρευνα του ευρωβαρόμετρου δείχνουν ξεκάθαρα τις προθέσεις τους.

Οι ηγεσίες που θα προκύψουν, τόσο στην Επιτροπή, όσο και στο Κοινοβούλιο καλούνται να δράσουν τολμηρά και αποτελεσματικά. Να έχουν όραμα.

Άμεση σύσταση χαρτοφυλακίου Επιτρόπου Ναυτιλίας και διεκδίκηση αυτού απο την πατρίδα μας.

Μια νέα έρευνα του έκτακτου Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύτηκε αποκαλύπτει ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες επιθυμούν η ΕΕ να έχει ισχυρότερο ρόλο στην αντιμετώπιση μελλοντικών διασυνοριακών κρίσεων. Η μεγάλη πλειονότητα όσων απάντησαν υποστηρίζει έναν πιο ενεργό ρόλο της ΕΕ στη διαχείριση κρίσεων, στο πλαίσιο μιας συνδυασμένης προσπάθειας με τις εθνικές αρχές. 

Προκύπτει σαφώς η βούληση της κοινής γνώμης να καταστεί η ΕΕ ισχυρότερη και ανθεκτικότερη στις μελλοντικές προκλήσεις, όσον αφορά στην προστασία των Ευρωπαίων πολιτών.

Η πλειονότητα των ερωτηθέντων (54%) πιστεύει ότι η ΕΕ σήμερα είναι καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει σημαντικές κρίσεις απ’ ό,τι πριν από πέντε χρόνια. Το 87% γνωρίζει ότι η ΕΕ συμμετέχει στη διαχείριση κρίσεων.

Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων (54%) πιστεύει ότι η ΕΕ είναι καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει μεγάλες κρίσεις σήμερα από ό,τι πριν από πέντε χρόνια. Το 87% γνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εμπλέκεται στην αντιμετώπιση κρίσεων. Το 8% των ευρωπαίων πολιτών δηλώνει ότι ο ίδιος ή οι άνθρωποι γύρω τους έχουν ωφεληθεί άμεσα από την υποστήριξη της ΕΕ ως απάντηση σε μια μεγάλη κρίση.

Το 69% των πολιτών της ΕΕ πιστεύει ότι η αντίδραση της ΕΕ για την παροχή βοήθειας σε φυσικές καταστροφές (π.χ. πλημμύρες, πυρκαγιές, σεισμοί) θα ήταν «πολύ» ή «μάλλον αποτελεσματική». Το 61% απαντά το ίδιο σχετικά με την αντίδραση της ΕΕ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την υγεία , όπως η πανδημία ή οι επιδημίες COVID-19.

Οι ερωτηθέντες διχάζονται όταν τους ζητείται να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης της ΕΕ στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων στην ΕΕ βίαιων συγκρούσεων (π.χ. επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας) (47% «αποτελεσματική» έναντι 47% «αναποτελεσματική»).

Το 55% των ερωτηθέντων συμφωνεί και το 33% διαφωνεί ότι η ΕΕ είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει μια μεγάλη κρίση, από ό,τι πριν από πέντε χρόνια .

Σε όλα τα κράτη-μέλη εκτός από δύο, περισσότεροι από τους ερωτηθέντες συμφωνούν παρά διαφωνούν ότι η ΕΕ είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει μια μεγάλη κρίση, από ό,τι πριν από πέντε χρόνια.

Το 82% των πολιτών της ΕΕ «συμφωνούν απόλυτα» ή «τείνουν να συμφωνούν» ότι η ΕΕ θα πρέπει να συμμετέχει περισσότερο στις προσπάθειες ετοιμότητας για μελλοντικές κρίσεις , μέσω δράσεων όπως η ευαισθητοποίηση, η οργάνωση εκπαίδευσης και ασκήσεων προσομοίωσης κρίσεων.

Το μερίδιο που συμφωνεί κυμαίνεται μεταξύ 72% στην Αυστρία και 93% στην Κύπρο.

Το 79% των ερωτηθέντων συμφωνεί ότι, εκτός από την επικοινωνία από τις εθνικές αρχές, η ΕΕ θα πρέπει να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην παροχή έγκαιρης ενημέρωσης και καθοδήγησης στους πολίτες σε μια μεγάλη κρίση. 

Σε επίπεδο επιμέρους χώρας, η συμφωνία με αυτή τη δήλωση κυμαίνεται από 66% στην Αυστρία και τη Δανία έως 92% στην Κύπρο.

Οι ηγεσίες στην Ευρώπη έχουν κάνει πολλά λάθη και κινήθηκαν αργά και άτολμα. Οι λαοί δεν θέλουν λογιστές-διαχειριστές,αλλά πολιτικούς.

Θα καταφέρει να αναπτύξει ταχύτητες; Θα δώσει όραμα στους πολίτες των κρατών-μελών της ΕΕ; Οι κάλπες θα δείξουν αν το μέλλον της Ευρώπης θα είναι λαμπρό!!

Γράφει ο δημοσιογράφος Κων/νος Σ. Μαργαρίτης

Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, μέχρι στιγμής, η ΕΕ δεν έχει σημειώσει ιδιαίτερη επιτυχία με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), ούτε έχει καταφέρει να επισπεύσει τις επενδύσεις σε ρυθμό ανάλογο με αυτόν των παγκόσμιων πρωτοπόρων του τομέα.

Από το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέπτυξε διάφορες δράσεις και εργάστηκε επάνω σε βασικά δομικά στοιχεία, όπως κανονισμό, υποδομές, έρευνα και επενδύσεις, προκειμένου να ωθήσει την εξέλιξη του ενωσιακού οικοσυστήματος ΤΝ.

Επιπλέον, η ΕΕ ενήργησε εγκαίρως για τη διερεύνηση των κινδύνων που εγκυμονεί η ΤΝ και επεξεργάστηκε τους πρώτους γενικούς κανόνες παγκοσμίως για τη χρήση της. Ωστόσο, τα μέτρα της ΕΕ δεν συντονίζονταν καλά με τα μέτρα των κρατών-μελών της, ενώ η παρακολούθηση των επενδύσεων δεν ήταν συστηματική.

Στο μέλλον, εάν η ΕΕ επιθυμεί να δει τις φιλοδοξίες της για την ΤΝ να γίνονται πραγματικότητα, πρέπει να εξασφαλίσει ισχυρότερη διακυβέρνηση και περισσότερες -και καλύτερα στοχευμένες- δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.

Η ΕΕ αντιμετωπίζει προκλήσεις στον αγώνα δρόμου που διεξάγεται παγκοσμίως όσον αφορά τις επενδύσεις στην ΤΝ. Από το 2015, οι επενδύσεις σε κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών ήταν χαμηλότερες από ό,τι σε χώρες που πρωταγωνιστούν στον τομέα της ΤΝ, δηλαδή στις ΗΠΑ και στην Κίνα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, μεταξύ 2028 και 2020, η συνολική διαφορά μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ ως προς τις επενδύσεις στην ΤΝ υπερδιπλασιάστηκε (με την ΕΕ να υστερεί κατά 10 και πλέον δισεκατομμύρια ευρώ). Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΕΕ έλαβε σταδιακά μέτρα για την ανάπτυξη πλαισίου με στόχο τον συντονισμό στον τομέα της ΤΝ σε όλα τα κράτη-μέλη ως σύνολο, κλιμακώνοντας τις επενδύσεις και αναπροσαρμόζοντας τις σχετικές ρυθμίσεις. Το 2018 και το 2021, η Επιτροπή και τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν επί των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν για την ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος ΤΝ που θα χαρακτηριζόταν από αριστεία και εμπιστοσύνη. Στόχος ήταν να χαραχτεί η πορεία που θα έπρεπε να ακολουθήσει η ΕΕ, προκειμένου να εξασφαλίσει παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στον τομέα της πρωτοποριακής, ηθικής και ασφαλούς ΤΝ.

«Σημαντικές και σωστά εστιασμένες επενδύσεις στην ΤΝ μπορούν να αλλάξουν τα δεδομένα και να καθορίσουν την ταχύτητα της οικονομικής μεγέθυνσης της ΕΕ τα επόμενα χρόνια», δήλωσε ο κ.Mihails Kozlovs, Μέλος του ΕΕΣ και επικεφαλής του ελέγχου. «Στον αγώνα δρόμου που διεξάγεται στον τομέα της ΤΝ, υπάρχει κίνδυνος "ο νικητής να τα πάρει όλα". Εάν η ΕΕ επιθυμεί να δει τις φιλοδοξίες της να γίνονται πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη πρέπει να βρουν αποτελεσματικότερο τρόπο για να ενώσουν τις δυνάμεις τους, να επιταχύνουν τους ρυθμούς τους και να ξεκλειδώσουν το δυναμικό της ΕΕ που θα την αναδείξει νικήτρια αυτής της μείζονος τεχνολογικής επανάστασης, της οποίας είμαστε μάρτυρες.»

Τα σχέδια της Επιτροπής του 2018 και του 2021 για την ΤΝ είναι ολοκληρωμένα και, σε γενικές γραμμές, συμφωνούν με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Παρόλα αυτά, περισσότερο από πέντε χρόνια μετά το πρώτο σχέδιο, η επεξεργασία του πλαισίου της ΕΕ για τον συντονισμό και τη ρύθμιση των επενδύσεών της στην ΤΝ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Το ΕΕΣ επικρίνει τον συντονισμό της Επιτροπής με τα κράτη-μέλη, καθώς μέχρι στιγμής τα αποτελέσματά του δεν είναι αξιόλογα. Αιτία ήταν το γεγονός ότι το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ δεν διέθετε τα απαραίτητα εργαλεία διακυβέρνησης, ούτε την κατάλληλη πληροφόρηση.

Ένα άλλο πλήγμα για την αξιοπιστία των σχεδίων της ΕΕ ήλθε από το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε αναπτύξει κατάλληλο σύστημα για την παρακολούθηση των επιδόσεων των επενδύσεων στην ΤΝ. Ούτε ήταν σαφής ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των συνολικών τιμών-στόχου της ΕΕ ως προς τις επενδύσεις, καθώς δεν υπήρχε ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης.

Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη δημιουργία συνθηκών που θα ευνοούσαν, από άποψη χρηματοδότησης και υποδομών, την ανάπτυξη και την υιοθέτηση της ΤΝ. Ωστόσο, οι χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ υποδομές, όπως οι εγκαταστάσεις δοκιμών, οι χώροι δεδομένων ή μια πλατφόρμα ΤΝ κατά παραγγελία, χρειάστηκαν χρόνο για να γίνουν λειτουργικές. Πράγματι, η ενωσιακή κεφαλαιακή στήριξη (όπως τα ίδια κεφάλαια) που έχουν προσελκύσει μέχρι στιγμής τα σχέδια για την ΤΝ υπέρ των φορέων καινοτομίας είναι ανάξια λόγου.

Τα πρόσφατα μέτρα της ΕΕ για τη δημιουργία ενιαίας αγοράς δεδομένων βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο και, επομένως, δεν μπορούν να τονώσουν αμέσως τις επενδύσεις στην ΤΝ.

Νέα δεδομένα αλλάζουν τις ισορροπίες και καλούνται τα κράτη-μέλη να κινηθούν δυναμικά και αποφασιστικά. Να διεκδικήσουν και να αξιοποιήσουν τις επενδύσεις για την τεχνητή νοημοσύνη(ΤΝ).

Του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Σ. Μαργαρίτη- Αποστολή Βρυξέλες

Οι πολίτες της ΕΕ εκφράζουν ανησυχίες τους για τα όσα συμβαίνουν και απατούν λύσεις από την ηγεσία της ΕΕ. Η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας έχει ανατρέψει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και έχει οδηγήσει σε απόγνωση τα νοικοκυριά.

Οι εθνικές εκλογές θα κριθούν από την καθημερινότητα. Η ακρίβεια έχει επηρεάσει την κοινωνία και όλοι αναζητούν λύσεις βιώσιμες και σταθερές.

Η ΕΕ αδυνατεί να ανταποκριθεί, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες ορισμένων επιτρόπων, αφήνοντας τα πράγματα στη τύχη τους.

Έρευνα του ευρωβαρομέτρου έδειξε ότι οι ευρωπαίοι πολίτες πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή είναι το πιο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Περισσότερα από εννέα στα δέκα άτομα που απάντησαν στην έρευνα θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί σοβαρό πρόβλημα (93 %), με σχεδόν οκτώ στα δέκα άτομα (78 %) να το θεωρούν πολύ σοβαρό. Όταν τους ζητήθηκε να επιλέξουν το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης, πάνω από το ένα τέταρτο (29 %) επέλεξε είτε την κλιματική αλλαγή (18 %) είτε την υποβάθμιση της φύσης (7 %) είτε τα προβλήματα υγείας που οφείλονται στη ρύπανση (4 %).

Όσον αφορά την απάντηση σε επίπεδο πολιτικής, εννέα στους δέκα Ευρωπαίους (90 %) συμφωνούν ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να μειωθούν στο ελάχιστο, αντισταθμίζοντας παράλληλα τις εναπομένουσες εκπομπές ώστε να καταστεί η ΕΕ κλιματικά ουδέτερη έως το 2050. Σχεδόν εννέα στους δέκα Ευρωπαίους (87 %) πιστεύουν ότι είναι σημαντικό να θέσει η ΕΕ φιλόδοξους στόχους για την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενώ το ίδιο ποσοστό πιστεύει ότι είναι σημαντικό η ΕΕ να παράσχει στήριξη για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.

Η πλειονότητα (64 %) των πολιτών της ΕΕ έχουν αναλάβει ήδη σε ατομικό επίπεδο δράση για το κλίμα και προβαίνουν συνειδητά σε βιώσιμες επιλογές στην καθημερινή τους ζωή. Όταν ρωτήθηκαν ποιον θεωρούν αρμόδιο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, οι πολίτες υπογράμμισαν την ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα συνοδεύουν την ατομική δράση, υποδεικνύοντας τις εθνικές κυβερνήσεις (63 %), τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία (58 %) και την ΕΕ (57 %). Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους που συμμετείχαν στην έρευνα (81 %) συμφωνούν ότι οι καθαρές μορφές ενέργειας θα πρέπει να λαμβάνουν μεγαλύτερη δημόσια χρηματοδοτική στήριξη, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει σε μείωση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα. Τρία τέταρτα των Ευρωπαίων (75 %) πιστεύουν ότι οι επενδύσεις στην οικονομική ανάκαμψη θα πρέπει να στοχεύουν κυρίως στη νέα πράσινη οικονομία.

Αναγνωρίζεται σαφώς ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής προσφέρει ευκαιρίες στους πολίτες της ΕΕ και στην ευρωπαϊκή οικονομία. Σχεδόν οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους (78 %) συμφωνούν ότι η ανάληψη δράσης για το κλίμα θα οδηγήσει σε καινοτομία που θα καταστήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές. Σχεδόν οκτώ στους δέκα (78 %) συμφωνούν ότι η προώθηση της εμπειρογνωσίας της ΕΕ στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών σε χώρες εκτός ΕΕ μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην ΕΕ. Επτά στους δέκα Ευρωπαίους (70 %) πιστεύουν ότι η μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων μπορεί να ωφελήσει οικονομικά την ΕΕ. Περισσότεροι από επτά στους δέκα Ευρωπαίους (74 %) συμφωνούν ότι το κόστος των ζημιών που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή είναι πολύ υψηλότερο από τις επενδύσεις που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Με βάση τις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη έχουν δεσμευτεί να καταστήσουν την ΕΕ κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.

Οι εθνικές κυβερνήσεις των κρατών-μελών της ΕΕ καλούνται να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να προχωρήσουν σε έργα ουσίας και προοπτικής. Οι πολιτικές για το κλίμα και την ενέργεια να είναι ριζοσπαστικές. Η οικονομία θα ενισχυθεί και οι πολίτες θα δουν μπροστά τους έργα ουσίας.

Η Ελλάδα έχει μείνει αρκετά πίσω και αν θέλει να διεκδικήσει «επενδύσεις του μέλλοντος» με διάρκεια οφείλει να δράσει άμεσα. Οι χρόνοι πιέζουν και οι συνθήκες αλλάζουν. Οφείλει η κάθε κυβέρνηση να έχει και εναλλακτικό σχέδιο στην ατζέντα της.

Πιστεύω μέσα στο πολωτικό προεκλογικό κλίμα να έχει υψηλή θέση στην αντιπαράθεση η κλιματική αλλαγή.

Του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Σ.Μαργαρίτη

Το REPowerEU, το σχέδιο της ΕΕ για τη γρήγορη μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού σε επίπεδο ΕΕ και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, είναι πιθανό να βρεθεί αντιμέτωπο με σημαντικές πρακτικές προκλήσεις, προειδοποιεί σε γνώμη που δημοσίευσε, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. Ειδικότερα, η επιτυχία του εν λόγω σχεδίου θα εξαρτηθεί από την ανάληψη συμπληρωματικών δράσεων σε όλα τα επίπεδα και τη διασφάλιση χρηματοδότησης ύψους περίπου 200 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Σε συνέχεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε ότι η ΕΕ πρέπει σταδιακά να απεξαρτηθεί πλήρως από τις εισαγωγές αερίου, πετρελαίου και γαιάνθρακα από τη Ρωσία το συντομότερο δυνατόν. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο REPowerEU, το οποίο έχει ως στόχο να αυξήσει την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ, μέσω της μείωσης της εξάρτησής του από ορυκτά καύσιμα και της διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού σε επίπεδο ΕΕ. Ο στόχος αυτός θα υλοποιηθεί μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ): μέτρα για την υποστήριξη του εν λόγω στόχου θα συμπεριληφθούν στα κεφάλαια των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αφορούν το REPowerEU.

Η ρωσική Gazprom παρέχει στην Ευρώπη όσο περισσότερο αέριο είναι δυνατό, δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, κ. Ντμίτρι Πεσκόφ, και πρόσθεσε πως τεχνικά θέματα σχετικά με τον εξοπλισμό του αγωγού που οφείλονται στις κυρώσεις, εμποδίζουν την Gazprom να εξάγει περισσότερο.

«Η Gazprom παρέχει αέριο, όσο περισσότερο χρειάζεται και είναι δυνατό. Γνωρίζουμε πως οι τεχνικές δυνατότητες εφοδιασμού έχουν μειωθεί τώρα», είπε ο κ. Πεσκόφ και πρόσθεσε πως οι ευρωπαϊκές κυρώσεις εμποδίζουν την επισκευή εγκαίρως του εξοπλισμού του Nord Stream 1.

Ο κ. Πεσκόφ είπε πως η Gazprom θα μπορέσει να αυξήσει τις προμήθειες όταν τελειώσει η συντήρηση. «Η Gazprom ήταν και παραμένει ένας αξιόπιστος εγγυητής όλων των υποχρεώσεών της αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί προμήθειες, αν ξένος εξοπλισμός δεν μπορεί να συντηρηθεί λόγω των ευρωπαϊκών κυρώσεων», κατέληξε.

«Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έφερε στο προσκήνιο την εξάρτησή μας από τις εισαγωγές αερίου, πετρελαίου και γαιάνθρακα. Ήταν απολύτως αναγκαίο η ΕΕ να αναλάβει δράση και να ανταποκριθεί αμέσως στις αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια», δήλωσε η κα Ivana Maletić, Μέλος του ΕΕΣ και αρμόδια για τη γνώμη. «Ωστόσο, κατά την άποψή μας, το σχέδιο REPowerEU, στην τρέχουσα μορφή του, ενδέχεται να μην καταστήσει δυνατό τον γρήγορο εντοπισμό και υλοποίηση των στρατηγικών έργων της ΕΕ, που θα έχουν άμεσο και τον μέγιστο αντίκτυπο στην ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία της ΕΕ.»

Παρόλο που η πρόταση παρέχει ολοκληρωμένη επισκόπηση του πλαισίου και των κύριων προκλήσεων, οι ελεγκτές υπογραμμίζουν σειρά ασυνεπειών όσον αφορά τον σχεδιασμό του REPowerEU. Ο στόχος του σχεδίου εστιάζει στην ΕΕ συνολικά, ωστόσο ο ΜΑΑ εφαρμόζεται μέσω μέτρων που προτείνουν τα κράτη-μέλη. Κατά τους ελεγκτές, αυτό ενέχει κινδύνους για την αντιμετώπιση επερχόμενων προκλήσεων σε στρατηγικό επίπεδο και ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα έργα στρατηγικής σημασίας για το σύνολο της ΕΕ, να μην χρηματοδοτηθούν μέσω του REPowerEU.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι πρόσθετες επενδύσεις για το REPowerEU —ιδίως για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία έως το 2027— θα ανέλθουν σε 210 δισεκατομμύρια ευρώ.

Εντούτοις, η πρόσθετη χρηματοδότηση που διατίθεται ανέρχεται συνολικά σε μόλις 20 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι άλλες πηγές χρηματοδότησης δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Επιτροπής και εναπόκειται στα κράτη-μέλη να χρησιμοποιήσουν τα υπόλοιπα δάνεια στο πλαίσιο του ΜΑΑ ή να μεταφέρουν κονδύλια από άλλες ενωσιακές πολιτικές, ιδίως τις πολιτικές συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, οι ελεγκτές της ΕΕ προειδοποιούν ότι το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που είναι διαθέσιμο στην πραγματικότητα ενδέχεται να μην επαρκεί για την κάλυψη των εκτιμώμενων επενδυτικών αναγκών.

Η προβλεπόμενη κατανομή των κονδυλίων στα κράτη-μέλη είναι και αυτή προβληματική, σύμφωνα με τους ελεγκτές. Δεδομένου ότι τα κονδύλια θα κατανέμονται κατ’ αναλογία προς τα κονδύλια που θα έχουν χρησιμοποιηθεί αρχικά στο πλαίσιο του ΜΑΑ, αυτά δεν θα αντικατοπτρίζουν ούτε τις τρέχουσες προκλήσεις και στόχους του REPowerEU, ούτε τις ιδιαίτερες ανάγκες των κρατών-μελών.

Η απουσία συγκεκριμένης προθεσμίας για την υποβολή των κεφαλαίων που αφορούν το REPowerEU μειώνει την πιθανότητα εντοπισμού και προώθησης πιθανών διασυνοριακών έργων. Ελλείψει συγκριτικής ανάλυσης, η στρατηγική θεώρηση όσον αφορά τα έργα που έχουν το υψηλότερο δυναμικό να συμβάλουν στην ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία της ΕΕ είναι περιορισμένη.

Στη γνώμη που διατυπώνουν, οι ελεγκτές επισημαίνουν αρκετές άλλες αδυναμίες του σχεδίου REPowerEU, μεταξύ άλλων στους τομείς της υποβολής εκθέσεων, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, καθώς και όσον αφορά την υποβολή και την αξιολόγηση των σχετικών με το REPowerEU κεφαλαίων.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κ. Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης τόνισε, ότι δεν υπάρχει χρόνος για νέες διαιρέσεις μεταξύ Βορρά και Νότου, τις οποίες καταφέραμε και ξεπεράσαμε στη διαχείριση της πανδημίας, αναφερόμενος στις τελευταίες ευρωπαϊκές εξελίξεις στο θέμα της ενέργειας.

Στις 18 Μαΐου 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο REPowerEU, έναν οδικό χάρτη για την επίτευξη ενός ανθεκτικότερου ενεργειακού συστήματος και μιας πραγματικής ενεργειακής ένωσης, θέτοντας τέλος στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, διαφοροποιώντας τον ενεργειακό εφοδιασμό σε επίπεδο ΕΕ και επιταχύνοντας τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Απαιτείται σκληρή δουλειά και στρατηγική στην εξεύρεση των κονδυλίων.