Ο Διευθυντής του ΕΣΥ στο Ασκληπιείο Βούλας, παιδοψυχίατρος, Μάνος Τσαλαμανιός σε συνέντευξη του στη δημοσιογράφο Έφη Ντίνη στον ΕΥΡΙΠΟ 90fm την Παρασκευή 8 Ιουνίου, επισημαίνει πως το άγχος των Πανελλαδικών εξετάσεων είναι κάτι που θα πρέπει οι εμπλεκόμενοι να διαχειρίζονται αρκετό χρονικό διάστημα πριν από αυτές.

Επισημαίνει το ρόλο του γονιού που κατευθύνει το μαθητή σύμφωνα με τα δικά του «θέλω», αναφέρεται σε μαθητές που δίνουν εξετάσεις έχοντας επίγνωση του τι θέλουν να κάνουν. Όπως και να ‘χει ο απολογισμός θα πρέπει να γίνει στο τέλος.

Συνέντευξη στην Έφη Ντίνη

Η διαχείριση του άγχους των Πανελληνίων Εξετάσεων είναι θέμα γονιού-εκπαιδευτικού και μαθητή, ο οποίος όμως θα πρέπει πλέον να μάθει να εκτιμά την κατάσταση και να το παλεύει από μόνος του;

Να ευχηθούμε καλή επιτυχία και ψυχραιμία σε όλους. Είτε σήμερα γράψουν καλά είτε όχι, είναι ακόμα αρκετές μέρες. Πρέπει να μην κάνουν σήμερα απολογισμό και να αντέξουν και το θετικό αποτέλεσμα και αν δεν πήγαν καλά, να κάνουν τον απολογισμό στο τέλος. Όχι σήμερα, όχι το Σαββατοκύριακο.

Να συνεχίσουν να έχουν τις δυνάμεις τους, την ψυχραιμία και την αισιοδοξία τους. Καλό ύπνο, καλή διάθεση ώστε να συνεχίσουν και στα επόμενα μαθήματα. Είτε εύκολα είτε δύσκολα τα θέματα, οι θέσεις είναι ίδιες. Αν έχουν πέσει δύσκολα θέματα όλοι θα έχουν πιο χαμηλούς βαθμούς και οι βάσεις θα υποχωρήσουν. Αν είναι εύκολα, οι βάσεις θα πάνε πιο ψηλά.

Οπότε, ένα παιδί με καλό διάβασμα, θα μπει σε μία σχολή. Και από την εμπειρία μου να σας πω ό,τι είναι έφηβοι που περνάνε σε δεύτερες ή σε τρίτες σε σειρά επιλογές και διαπρέπουν και επιστημονικά και επαγγελματικά.

Και βέβαια δεν είναι τα πάντα. Οι εξετάσεις αυτές αφορούν συγκεκριμένο τομέα να περάσει κανεις σε μια σχολή.

Εν έτη 2018 το παιδί που θέλει να σπουδάσει έχει εναλλακτικές. Το θέμα της διαχείρισης τους άγχους, το αντιλαμβάνονται εκείνοι που έχουν δώσει εξετάσεις, δεν είναι θέμα των τελευταίων ημερών, σωστό ή λάθος αυτό;

Πολύ σωστό. Αφορά τους προηγούμενους μήνες μην πω τα προηγούμενα χρόνια. Κανείς να μην τον «πλακώσει» να κάνει οπωσδήποτε αυτή την επιτυχία. Όλη αυτή την προσπάθεια που αφορά μήνες και δεν αφορά την τελευταία εβδομάδα.

Για να μπορέσει να αντέξει το σταθερό διάβασμα. Την τελευταία εβδομάδα, ο μαθητής θα πρέπει να είναι ψύχραιμος. Θα κάνει επανάληψη στην ύλη που πιστεύει για να μπορέσει να την υποστηρίξει. Να είναι ευδιάθετος για να μπορέσει να ανταπεξέλθει. Να πάει να γράψει και να έχει δυνάμεις. Να είναι ένα παιδί έχει όρεξη. Να μην είναι ένα παιδί που έχει να κοιμηθεί 2-3 μέρες.

Ξεκινάμε να συζητάμε με τα παιδιά τον επαγγελματικό προσανατολισμό 2-4 χρόνια πριν;

Σωστά. Στο τέλος του Γυμνασίου, αρχές Λυκείου.

Πότε ο γονιός αντιλαμβάνεται ό,τι το παιδί του έχει κάνει τη σωστή επιλογή γι’ αυτό;

Μια διαφοροποίηση ως προς τα «θέλω». Όταν η επιλογή δε γίνεται από το γονιό, αλλά συνειδητά από το μαθητή ό,τι εκεί είναι η κατεύθυνση του, νομίζω ό,τι γίνεται συνειδητά. Και με λίγη τύχη να προσπαθήσει και να εξελιχτεί θετικά στη ζωή του.

Σε αυτή την περίπτωση ο μαθητής έχει λιγότερο άγχος;

Υπάρχει μεγαλύτερη σιγουριά. Έχει ενισχυμένες τις άμυνές του.

Αυτό που λένε βγαίνοντας από τις αίθουσες πολλές φορές καλά προετοιμασμένοι μαθητές, ό,τι με το που διάβασαν τα θέματα τα έχασαν ισχύει;

Σε κάποιους ναι. Μπορεί να δουν μαζεμένα τα θέματα και να θεωρήσου ενα –δυο θέματα δεν τα γνωρίζουν, αμέσως να υπολογίσουν ότι δεν πιάνουν τη βάση που θα τους οδηγήσει σε μία σχολή και να τους μπλοκάρει.

Πώς το διαχειρίζεται αυτό ο εξεταζόμενος εκείνη την ώρα;

Δεν χρειάζεται πανικός. Δεν χρειάζεται να δει όλα μαζί τα θέματα. Να ξεκινήσει από το πρώτο, να κρατήσει σημειώσεις και ολοκληρώνοντας να συνεχίσει παρακάτω. Να μην κάνει καταστροφικά σενάρια π.χ τι σημαίνει να πάρει 8 ή 12. Είναι φορές που το 12 φτάνει αν τα θέματα είναι δύσκολα. Καθώς θα δυσκολευτούν και τα άλλα παιδιά. Είναι φορές που το 18, δε φτάνει για κάποια σχολή και είναι φορές που το 14 ή το 15 είναι αρκετό.

Άρα θα πρέπει να κρατήσει την ψυχραιμία του να γράψει το μέγιστο που μπορεί για εκείνη τη μέρα. Θα πρέπει να το έχουμε προετοιμάσει και για κάτι τέτοιο το παιδί. Να είναι ψύχραιμο και ότι και να γίνει δε χάθηκε κάτι. Είναι κάτι που δεν αφορά όλη του τη ζωή αλλά το συγκεκριμένο κομμάτι. Γιατί ξέρετε πολύ καλά ότι υπάρχουν παιδιά που έχουν και ιδέες μετά το άγχος.

Τι εννοείτε γιατρέ;

Αναφέρομαι σε περιπτώσεις μαθητών που έχουν ιδέες καταστροφής. Αν δεν πάνε καλά στις Πανελλήνιες και δε μπορούν να υποστηρίξουν. Και δυστυχώς έχουμε τραγικά παραδείγματα. Άρα, χρειάζεται από τους γονείς ψυχραιμία και να δώσουν αυτό το πνεύμα. Της αγωνιστικότητας, ό,τι γράφει κανείς όλα τα θέματα. Παλεύει και κάνει το καλύτερο που μπορεί και μέχρι εκεί!

Έχω δει παιδιά που δεν πέρασαν στις Πανελλήνιες να διαπρέπουν σε διάφορους επαγγελματικούς χώρους. Ξαναλέω ό,τι η διαχείριση του άγχους δεν αφορά την τελευταία στιγμή, αφορά μία μακροχρόνια προσπάθεια της οικογένειας να βάλει τις Πανελλήνιες στις σωστές διαστάσεις.

Οι διαστάσεις είναι ό,τι αφορούν τις σπουδές του παιδιού μας και όχι όλη του τη ζωή. Δεν αφορά αν θα είναι ευτυχισμένο στη ζωή του ή αν θα τα καταφέρει παρακάτω.

Και βέβαια να αφήσουμε πίσω τα όσα μπορεί να πει ο κόσμος στη συνέχεια, ο περίγυρος ή το φιλικό ή συγγενικό περιβάλλον;

Ναι γιατί το μέλλον όλων των παιδιών δεν είναι τρεις σχολές όπως θέλουν πολλοί να πιστεύουν. Πρέπει να το ανοίξουμε αυτό το μελλον σε πολλές σχολές, σε πολλά επαγγέλματα, σε διαφορετικές κατευθύνσεις με βάση τις ικανότητες τους και τα ιδιαίτερά τους γνωρίσματα. Να εκμεταλλευτούμε με την καλή έννοια τα χαρίσματα του κάθε παιδιού που είναι ξεχωριστό.

Αναφέρατε ότι κάθε παιδί είναι ξεχωριστό. Υπάρχουν και οι αδύναμοι κρίκοι όμως σε όλο αυτό. Παιδιά ευάλωτα που δεν μπορούν να το διαχειριστούν. Τι λέμε σε αυτά τα παιδιά που πρέπει να ενισχύσουμε τις άμυνές τους περισσότερο;

Αυτά τα παιδιά θα πρέπει να τα πείσουμε ότι για μας αξίζουν έτσι και αλλιώς ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εξετάσεων. Είναι τα παιδιά μας τα αγαπάμε όπως και να ‘χει και θα είμαστε δίπλα τους να στηρίξουμε το επόμενο βήμα τους.

Για τα παιδιά που γνωρίζουμε ήδη ότι υπάρχει πιθανότητα να μην αντέξουν μία «ήττα» εκείνο το διάστημα να είμαστε δίπλα τους δίνοντας εναλλακτικές λύσεις για το μέλλον τους. Εδώ μπορεί να μας βοηθήσει και η συμβουλή ενός ειδικού για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Η κάθε περίπτωση να ξέρετε ότι είναι ξεχωριστή.

Νομίζω ότι μια απόπειρα αυτοκαταστροφής μπορεί να συμβεί με το που θα βγουν τα αποτελέσματα. Εκεί πρέπει να έχουμε το νου μας.

Χτες ακούσαμε για έναν καθηγητή στην Κρήτη που οργάνωσε πάρτι για τους μαθητές που δίνουν πανελλήνιες. Αυτού του είδους οι πρακτικές διευκολύνουν την κατάσταση εμψυχώνουν τον μαθητή;

Χρειάζεται οτιδήποτε μας δώσει τόνωση και αισιοδοξία και θα μας ανεβάσει τη διάθεση.

Να κλείσουμε με ένα μήνυμα για τους γονείς που δίνουν κατευθύνσεις στο τι θα ακολουθήσει στο τέλος το παιδί στις εξετάσεις, ως διάδοχη δική του κατάσταση;

Αν γίνει αυτόματα. Καλώς έχει γίνει. Αν όμως το παιδί δε θέλει και δυσφορεί, ας το αφήσει να κάνει ότι νομίζει εκείνο ό,τι του ταιριάζει καλύτερα. Γιατί η Πανελλήνιες εξετάσεις δεν είναι η αρχή ή το τέλος της ζωής. Είναι ένας τρόπος για να περάσει κάποιος σε μία σχολή. Αν το δούμε έτσι και είναι καλά προετοιμασμένος ο μαθητής, η επιτυχία είναι σίγουρη.

Παίζει ρόλο ο εκπαιδευτικός σε όλο αυτό;

Παίζει και ο εκπαιδευτικός. Γιατί καμιά φορά και οι εκπαιδευτικοί, ειδικά αυτοί που έχουν τα φροντιστήρια. Που έχουν πολλές επιτυχίες. Ορισμένοι από αυτούς αγχώνουν πάρα πάνω τους μαθητές. Τους πιέζουν τόσο πολύ που κάποιοι λυγίζουν. Αυτό θα πρέπει ο εκπαιδευτικός να το δει ανάλογα με το χαρακτήρα του παιδιού.

ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΗ ΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΥ ΜΑΝΟΥ ΤΣΑΛΑΜΑΝΙΟΥ ΕΔΩ: