Από την Εύβοια ξεκινά, με το Σωματείο της Εστίασης, η αντιστροφή μέτρηση στην εστίαση, με τις «360 μοίρες», να γίνονται θεσμός. Ένα debate που θα φέρει προ των ευθυνών τους τους πολιτικούς αλλά και φορείς που εμπλέκονται και που δημόσια πλέον οφείλουν να πάρουν θέση και να διεκδικήσουν με τη σειρά τους πάγια αιτήματα του κλάδου, που δημιουργούν προβλήματα στη λειτουργία των επιχειρήσεων εστίασης με τις όποιες επιπτώσεις στο καταναλωτικό κοινό.

Για τα αιτήματα της εστίασης τα οποία έχουν γίνει γνωστά και στον ίδιο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, μίλησε το πρωί της Δευτέρας 6 Ιουλίου , στην εκπομπή «τάδε έφη» με τη δημοσιογράφο Έφη Ντίνη, στον ΕΥΡΙΠΟ 90fm, ο Αντιπρόεδρος της ΠΟΕΣΕ Τάσος Γιατράς, γνωστός επιχειρηματίας εστίασης, στην Πάτρα, τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι:

Από το 2018 έχει υπεραποδώσει ο φόρος 24% και όχι μόνο δεν καταργείται, γιατί ήταν έκτακτος ο φόρος, αλλά παραμένει επιβαρύνοντας και τις τιμές και υπάρχει μία υπεραπόδωση φόρων, με τον κλάδο της εστίασης να παραμένει στα μνημόνια.

Ο κ.Γιατράς επισημαίνει ότι γίνεται στοχοποίηση του κλάδου και ζητά μεταξύ άλλων από τον Πρωθυπουργό, να τηρήσει τις προεκλογικές του δηλώσεις και για την εστίαση.

«Δεν είναι τυχαία η επιλογή της Χαλκίδας. Το Σωματείο και μία ομάδα ανθρώπων, στην οποία ηγείται ο Βασίλης Ευθυμίου, είναι ένα από τα πιο δυνατά Σωματεία στη Χώρα, συνδικαλιστικά. Υπάρχει μία άψογη συνεργασία και με την Ομοσπονδία για πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, βρισκόμαστε μαζί με τα παιδιά εδώ και πάρα πολλά χρόνια, και δεν είναι τυχαίο ότι η Χαλκίδα είναι αυτή που θα κάνει την αρχή για μία σειρά εκδηλώσεων, αυτό το οποίο εμείς λέμε «Εστίαση 360» εστιάζοντας μόνο στην εστίαση. Προσδοκώντας να έχουμε μία ολιστική προσέγγιση, αποκλειστικά και μόνο στην εστίαση.

Για πρώτη φορά, θα κληθούν και με ένα τρόπο σύγχρονο, τεχνοκρατικό και επικοινωνιακά σωστό, να απαντήσουν οι αρμόδιοι, τα κόμματα, για θέματα συγκεκριμένα, που αφορούν αποκλειστικά και μόνο την εστίαση» δήλωσε ο κ. Γιατράς.

Να σημειωθεί, ότι η Ομοσπονδία έχει ενημερώσει με επιστολή τον ίδιο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, για τις παρεμβάσεις που θα πρέπει να γίνουν άμεσα, για να κρατηθεί ο κλάδος όρθιος, όπως θέματα που αφορούν την φορολογική ανταγωνιστικότητα κ.α

«Στην επιστολή αυτή ουσιαστικά γίνεται αποτίμηση από το 2019 μέχρι το 2026 του Κυβερνητικού έργου. Κι επειδή το μότο του ίδιου του Πρωθυπουργού ήταν ότι, ότι είπαμε το κάναμε, είναι κάτι το οποίο δεν απαντάται στην Εστίαση. Το μότο του Πρωθυπουργού ήταν η κεντρική ιδέα ότι η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι είπε το έκανε. Όχι όμως στην εστίαση.

Το 2019 ως αντιπολίτευση η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, υποσχέθηκε ενιαίο ΦΠΑ 13%, με ορίζοντα το τέλος 4ετιας. Το 2024 η εστίαση είδε να επανέρχεται το 24%. Και μάλιστα να παραμένουν μνημονιακοί φόροι, όπως ο ειδικός φόρος κατανάλωσης, οι οποίοι μπήκαν το 2018. Να πούμε και για τους Κυβερνώντες και για το κοινό, και για τους καταναλωτές, ότι ο κλάδος της εστίασης για δεκαετίες, δεκαετία 1990 και τη δεκαετία που ακολούθησε μέχρι το 2010, που ξεκίνησαν οι αλλεπάλληλες κρίσεις, ο Φ.Π.Α στην εστίαση ήταν στο χαμηλό συντελεστή.

Ήταν κάτω από το 10%. Φτάσαμε στο 13% το 2010, και ήταν επιλογή μνημονιακή, η εστίαση να βάλει πλάτη, και να πληρώσει ένα πολύ υψηλό κόστος, κατά τη διάρκεια των μνημονίων, ώστε να είναι στο 24%, αρχικά στο 23% και μετά στο 24%. Και μόνο ένα μικρό διάστημα, επι Κυβέρνησης Αντώνη Σαμαρά, 2013-2014, υπήρξε κάτι πρωτοφανές και πρωτόγνωρο.

Μία μονομερής ενέργεια, για να στηρίξει και τις επιχειρήσεις και για να συγκρατήσει τις τιμές, να μειωθεί ο Φ.Π.Α το 2013 κατά τη διάρκεια του δευτέρου μνημονίου. Και πήρε μία μονομερή απόφαση τότε η Κυβέρνηση. Και η ίδια Κυβέρνηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2019, υπήρχε ως παράδειγμα καλής πρακτικής, ότι μειώσαμε το Φ.Π.Α και εισπράξαμε περισσότερα έσοδα. Τι άλλαξε το 2024, και υπήρξε μία επιλογή, επιλογή στοχοποίησης του κλάδου και πήγαμε στο 24%;

Για να καταλάβει και ο κόσμος, γιατί εμείς συζητάμε για τις συνδικαλιστικές μας διεκδικήσεις. Το ¼ της τιμής είναι φόρος! Δεν το εισπράττει ο επιχειρηματίας, δεν το εισπράττει ο ιδιοκτήτης, ενός υγειονομικού καταστήματος, αλλά είναι φόρος ο οποίος πηγαίνει στο Κράτος.»

Να σημειωθεί εδώ, ότι με βάση τα στατιστικά στοιχεία και τις προεκλογικές εξαγγελίες του κ. Μητσοτάκη το 2019, από το 2017 έως το 2023, συνελέγησαν στα Κρατικά ταμεία συνολικά 1δις ευρώ, από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Ο αρχικός προϋπολογισμός του μέτρου ήταν 70εκ ευρώ. Τον πρώτο χρόνο εισπράχτηκαν 90εκ ευρώ, αντί για 70εκ ευρώ, που ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός, και από τότε έχει ανοδική πορεία ο συγκεκριμένος αριθμός μέχρι το 2023 που έφτασε τα 140εκ. ευρώ.

«Επειδή έχετε κάνει πάρα πολύ καλό ρεπορτάζ και χαίρομαι που πολύ εξειδικευμένα αναλύετε τα νούμερα, τι ακριβώς μας δείχνει αυτό το οποίο είπατε (αυτά που αναφέρει η προηγούμενη παράγραφος); Το 2018 και ενώ είμαστε στο τρίτο μνημόνιο και πριν τις εκλογές του 2019, υπάρχει η απόφαση να έχουμε ένα μνημονιακό φόρο, πρωτοφανές και αυτό, είναι ειδικός φόρος κατανάλωσης, το οποίο έχει και Φ.Π.Α, δηλαδή, φόρος στο φόρο, με την προσδοκία το ελληνικό κράτος, να εισπράξει κάποια χρήματα.

Όχι μόνο εισπράττει αυτά τα χρήματα, αλλά από την πολύ μεγάλη κατανάλωση, από την αλλαγή της καταναλωτικής συνήθειας, τα χρήματα αυτά όλο αυτό το διάστημα, υπερβαίνουν τον αρχικό στόχο, δίνοντας τη δυνατότητα να κατέβει.

Από το 2018 μέχρι και σήμερα, έχει υπεραποδώσει ο συγκεκριμένος φόρος. Και όχι μόνο δε μειώνεται ή καταργείται, γιατί ήταν έκτακτος ο φόρος αυτός, απλά παραμένει επιβαρύνοντας και τις τιμές και υπάρχει μία υπεραπόδωση φόρων, που προφανώς αυτό το οποίο έλεγε και ο ίδιος ο κ. Χατζηδάκης αλλά και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, αλλά και τα προβεβλημένα στελέχη, ότι εμείς θα μειώσουμε τους φόρους επειδή μειώνουμε τους φόρους γενικά επειδή έχουμε πατάξει την φοροδιαφυγή, όχι μόνο δε συμβαίνει αυτό, αλλά παραμένουν οι φόροι και ο κλάδος της εστίασης παραμένει στα μνημόνια, όπως ήταν το 2018, όπως και σήμερα που μιλάμε».

Η Εστίαση ζητά μεταξύ άλλων να επανέλθει ο συντελεστής Φ.Π.Α στο 13%, ενιαίος σε όλη την εστίαση, πλην των αλκοολούχων, τεκμηριώνοντας με στοιχεία ότι το Κράτος θα εισπράξει ακόμα περισσότερα. Ένα επίσης αίτημα είναι αυτό που προαναφέραμε για κατάργηση ενιαίου φόρου κατανάλωσης στον καφέ. Ένα τρίτο πολύ σημαντικό, είναι ο φόρος των παρεπιδημούντων, το οποίο αφορά και τις τοπικές κοινωνίες, και την τοπική αυτοδιοίκηση.

«Φανταστείτε ότι έχουμε ένα φόρο υπερ τρίτων, του δήμου, ο οποίος έχει παραμείνει για να υπάρχει για να εξυπηρετήσει τους δήμους για τα έσοδα, τα μειωμένα, τα οποία έχουν περικοπεί και σε αυτούς, αλλά εισπράττουν κάτι οι δήμοι, για το οποίο δεν τους ανήκει. Γιατί δεν πρέπει να τον εισπράττουν οι δήμοι; Γιατί ο φόρος παρεπιδημούντων όταν συντάχτηκε, αφορούσε το φόρο που θα εισέπραττε από τους φιλοξενούμενους και αφορούσε τα καταστήματα που είχαν τραπεζοκαθίσματα.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μία έξαρση των «delivery» η οποία έχει δημιουργήσει ένα τζίρο από τα 11 δις, γύρω στα 4,5 δις στις πλατφόρμες και στη διανομή. Αυτός ο φόρος είναι ένας φόρος που δεν αφορά τους δήμους. Και μάλιστα, καταστήματα που έχουν αποκλειστικά διανομείς, δεν τον αποδίδουν. Καταστήματα που έχουν μεικτή χρήση δεν υπάρχει μια νομοθετική διάταξη που να διακρίνει ότι ο φόρος αυτός, δεν πρέπει να αποδίδεται στους δήμους.

Έχουμε καταθέσει εδώ και τρία χρόνια στο Υπουργείο Οικονομικών τεχνοκρατική μελέτη η οποία έχει συνταχθεί από το Επιμελητήριο Έβρου και μας έχει βοηθήσει στο πως αποτυπώνεται στις περιοδικές δηλώσεις. Αφορά μόνο το φόρο που νομίμως θα αποδίδεται στους δήμους, αλλά όχι αυτόν που αφορά το φόρο του delivery»

Σε ότι αφορά το σερβιριζόμενο καφέ με το delivery, ο κ. Γιατράς κάνει λόγο για αθέμιτο ανταγωνισμό. «Είναι ένας αθέμιτος ανταγωνισμός, με Κυβερνητική υπογραφή, της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Έχουμε επιχειρήσεις οι οποίες είναι ομοειδείς. Είναι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται η μία δίπλα στην άλλη, και έχουν διαφορετική φορολόγηση» είπε ο κ. Γιατράς, ο οποίος επιμένει ότι πρόκειται για μία επιλογή της Κυβέρνησης που έχει στοχοποιήσει την εστίαση.

Μία εστίαση που όπως επισημαίνει ο αντιπρόεδρος, έχει επιπλέον κόστη και στις εργασιακές της σχέσεις:

«Έχει διαφορετικό κόστος κάποιος να σερβίρει τον καφέ με 24%, από το να το δώσει «take away» με 13%. Αυτό είναι αδιανόητο να γίνεται με μία επιλογή, Κυβερνητική. Δηλαδή, αν το ίδιο το Κράτος, οι Κυβερνητικές πολιτικές δεν εξασφαλίζουν την ισονομία και την ανταγωνιστικότητα, μεταξύ των επιχειρήσεων. Ποιος άλλος θα μπορεί να το κάνει;»

Ακόμα ένα «αγκάθι» για την εστίαση είναι οι ασφαλιστικές εισφορές στις προσαυξήσεις Κυριακών, αργιών και νυχτερινής εργασίας. «Αυτό το οποίο ζητάμε τώρα ουσιαστικά είναι η ομπρέλα η οποία έγινε τον τελευταίο χρόνο με πρωτοβουλία και την διεκδίκηση του κλάδου της Εστίασης, που εξήγησε ότι αυτή η προσαύξηση θα μειώσει το μη μισθολογικό κόστος. Έγινε αποδεκτή από την Κυβέρνηση και από την κα Κεραμέως, γιατί υπήρξε ένα ραντεβού το οποίο εξηγήθηκε με έναν τρόπο, σωστό, και πιστεύω με μια ανάλυση η οποία δεν έπαιρνε μία διαφορετική αντιμετώπιση ή αμφισβήτηση, αλλά δεν ολοκληρώθηκε στο σύνολο και να εξηγήσω γιατί: Γιατί η Εστίαση, το βλέπετε κι εσείς στις επισκέψεις στα καταστήματα, κυρίως πότε λειτουργεί; Τις αργίες, τις Κυριακές και κυρίως τις νυχτερινές ώρες. Κι επειδή έχει υψηλή ένταση εργασίας, αυτές τις συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, η εστίαση έχει επιπλέον προσωπικό.

Άρα, το προσωπικό αυτό το οποίο απασχολείται, όπως και ένα κομμάτι μεγάλο ενός υποκλάδου όπως είναι το Catering, τα κέντρα διασκέδασης ή οι χώροι συνεστιάσεων επειδή έχουν εκδηλώσεις και σ αυτές ακριβώς τις ημέρες, έχουν προσωπικό και για μια για δύο ημέρες ή και για λίγες ώρες. Για τις ώρες που πρέπει να εξυπηρετήσουν αυτές τις εκδηλώσεις. Εμείς, τι ζητάμε; Επειδή υπάρχει μία προσαύξηση στο μη μισθολογικό κόστος, επαναλαμβάνω, στο μη μισθολογικό κόστος, να έχει επιπλέον κόστος στο κόστος εργασίας, δηλαδή στην αμοιβή των εργαζομένων, αλλά το κόστος το μη μισθολογικό να παραμένει χωρίς προσαύξηση. Αυτό θα εχει και μία ελάφρυνση ουσιαστικά σε κάτι το οποίο θα αφορά το κόστος που πρέπει να αποδώσουν οι επιχειρήσεις προς το Κράτος, και σ ένα περιβάλλον, το οποίο καταγράφεται μέσω του ΕΡΓΑΝΗ 2, και με την ψηφιοποίηση που έχουμε στην καταγραφή των ωρών εργασίας στους εργαζόμενους, το οποίο έχει ξεπεράσει κάθε προσδοκία, οπότε δε θα έχουμε και μείωση στα έσοδα των ταμείων.»

Ο κ. Γιατράς αφού ανέπτυξε τα αιτήματα του κλάδου που κοστολογημένα και τεκμηριωμένα πρέπει να βρουν ανταπόκριση και να επιλυθούν άμεσα για να παραμείνει βιώσιμος ο κλάδος της εστίασης, αναφέρθηκε και στην ανταπόκριση της Κυβέρνησης Μητσοτάκη σε αιτήματα χρόνων του κλάδου.

«Θα συμφωνήσω και θα πω ότι ο συνδικαλισμός δε σταματάει ποτέ. Και είναι μία διαδικασία συνεχής και διαρκής. Κάθε φορά θεωρώ ότι θα πρέπει να υπάρχει μία στόχευση, γιατί αυτή τη στιγμή έχουμε ένα timing. Υπάρχει ένα υπερπλεόνασμα, υπάρχει μία υπεραπόδωση της οικονομίας και υπάρχει και κάτι το οποίο έρχεται και που για μένα κακώς έρχεται, κακώς κάθε φορά στη ΔΕΘ θα πρέπει να υπάρχει μία παροχολογία. Γιατί εμείς δε ζητάμε μία ευνοϊκή μεταχείριση της εστίασης. Εμείς ζητάμε ένα περιβάλλον δίκαιο και να γυρίσει εκεί που ήταν τα προηγούμενα χρόνια η εστίαση. Θέλουμε ενιαίο φορολογικό συντελεστή, χαμηλό όπως υπάρχει σε όλη την Ευρώπη. Δεν είμαστε η εξαίρεση στον κανόνα» είπε ο κ. Γιατράς και συνέχισε:

«Η μεγαλύτερη επιβεβαίωση αυτού του οποίου μόλις είπατε, δηλαδή αν έχουμε κοστολογημένη πρόταση, είναι στο πρόγραμμα της Ν.Δ το 2019, και μάλιστα η ανακοίνωση του ίδιου του Πρωθυπουργού, η οποία ακριβώς λέει ότι το 2014 τολμήσαμε και μειώσαμε το Φ.Π.Α, στην εστίαση, χωρίς να έχουμε λιγότερα έσοδα, και θα το κάνουμε το επόμενο διάστημα.

Δηλαδή, ο ίδιος λέει ότι είναι παράδειγμα σωστής φορολογικής αντιμετώπισης η μείωση των φόρων, σε όλους, εκτός από την εστίαση, απ’ ότι αποδεικνύει το τελευταίο διάστημα.»

Ο κ. Γιατράς αναφέρθηκε στη συνέχεια στις παρεμβάσεις της Ομοσπονδίας και τα τοπικά σωματεία: « Σε μία σειρά πραγμάτων τα οποία έχουν είτε δημοσιονομικό κόστος είτε δεν έχουν δημοσιονομικό κόστος. Να σας θυμίσω ότι μόνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας υπήρχαν δεκάδες παρεμβάσεις, πολλές φορές και καθημερινά. Υπήρχε μία παρέμβαση ουσιαστική, και με ανάλυση. Γιατί τότε, φανταστείτε, νομίζω ότι μιλάγαμε κάποια στιγμή σε ανθρώπους που δεν είχαν ξανακούσει καν ότι η εστίαση έχει πρόβλημα ή αντιμετωπίζει προβλήματα οικονομικά και άλλα.

Υπήρχαν παρεμβάσεις που δώσανε λύσεις και στο κομμάτι της οικονομικής ενίσχυσης τότε, αλλά και σε ένα πολύ μεγάλο κομμάτι το οποίο δεν είχε κανένα δημοσιονομικό κόστος, και εξορθολογήσαμε σε ένα μέρος, γιατί ζητάμε ακόμα να εξορθολογήσουμε πράγματα τα οποία έρχονται με μία πολυνομία, και μία νομική θωράκιση, της δεκαετίας του ’70 του ’80 και του ’90.

Ζητάμε σε ένα κομμάτι να υπάρξει πραγματικός εξορθολογισμός, και μία σύγχρονη αντιμετώπιση, για το πώς θα αντιμετωπίζεται η εστίαση, συνολικά. Και εδώ έρχεται το «Εστίαση 360» γιατί υπάρχει μία προσέγγιση, που θέλουμε να έχουμε μία εστίαση σύγχρονη, δίκαιη, και να ανταποκρίνεται στη βιωσιμότητα, κυρίως των επιχειρήσεων.

Και για να καταλήξω, το κομμάτι των διεκδικήσεων και της επιχειρηματολογίας, του κλάδου συνολικά και επειδή, υπάρχουν συνάδελφοί μου σε όλη την Ελλάδα, που κάνουμε εξαιρετική δουλειά. Και με το συντονισμό της Ομοσπονδίας, και την ηγεσία του Γιώργου Καββαθά, αλλά και ενός συμβουλίου που έχει μία τεράστια εμπειρία, ειδικά τα τελευταία χρόνια γιατί όλοι από την πανδημία και μετά βγήκαμε και κάναμε ένα βήμα μπροστά, προς τις διεκδικήσεις μας, πάντα υπάρχει ένα στοιχείο.

Αυτό το οποίο λέμε: Win, win, win. Προτάσεις οι οποίες θα έχουν όφελος για το Κράτος, για την Ελληνική Οικονομία. Όφελος για τις επιχειρήσεις, όφελος όμως και για τους εργαζόμενους. Γιατί είμαστε μέρος μιας κοινωνίας στην οποία πρέπει να συνυπάρχουμε. Και πρέπει να υπάρχει ενσυναίσθηση ό,τι οι επιχειρήσεις οι δικές μας δεν είναι ο παρίας της ελληνικής οικονομίας.

Αυτή τη στιγμή η εστίαση, είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης μετά το Ελληνικό Δημόσιο. Καταγράφει τζίρους κοντά στα 11δις ευρώ. Δεν ερχόμαστε φοβικά να διεκδικήσουμε ως κάποιοι οι οποίοι λειτουργούμε στο περιθώριο της Ελληνικής Οικονομίας. Έχουμε και επιχειρήματα και σας μεταφέρω και κάτι τελευταίο, έχουμε και πλέον δύναμη και σε αυτό το οποίο θα έρθει και είναι οι εκλογές οι προσεχείς.»

Τέλος, όλα τα παραπάνω θα πρέπει να ευαισθητοποιήσουν τους αρμόδιους να αντιληφθούν ότι οι υπηρεσίες της εστίασης είναι η καθημερινότητα και ότι τη «φορομπηχτική πολιτική» στο συγκεκριμένο κλάδο την πληρώνει ο καταναλωτής, ο οποίος όπως προκύπτει από τα στοιχεία δεν μπορεί πλέον να την απολαύσει με την ίδια συχνότητα.

Κλείνοντας ο κ. Γιατράς ζητά από όλους τους συναδέλφους να προσέλθουν στην αίθουσα του Επιμελητηρίου της Εύβοιας την Τετάρτη 15 Ιουλίου στις 7 το απόγευμα. «Θα δουν για πρώτη φορά και θα ακούσουν αυτό που για χρόνια συζητάγαμε. Αποκλειστικά τι ζητάει η Εστίαση. Ποιες λύσεις προτείνονται για συγκεκριμένα θέματα, στοχευμένες απαντήσεις σε ένα πλαίσιο το οποίο νομίζω για πρώτη φορά, και με αρχή τη Χαλκίδα, θα το δουν μπροστά στα μάτια τους να εκτυλίσσεται. Ώστε να υπάρχει και ένα manual, θα έλεγα, για το τι θα συμβεί και στις υπόλοιπες πόλεις σε όλη την Ελλάδα.»

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΗ ΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Tα μέτρα ανακαίνισης που χρηματοδοτούνται από το ταμείο της ΕΕ για την ανάκαμψη από την πανδημία, δηλαδή τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), αποφέρουν μέτρια μόνο εξοικονόμηση ενέργειας.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έκθεσης που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ).

Χρηματοδοτούνται ως επί το πλείστον εργασίες εύκολες στην υλοποίηση, εις βάρος πιο εκτεταμένων εργασιών ανακαίνισης, οι οποίες θα απέφεραν καλύτερα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου.

Χωρίς πιο στοχευμένα μέτρα, σαφέστερη εστίαση στα αποτελέσματα και εντατικότερη παρακολούθηση, οι μελλοντικές δαπάνες ενδέχεται να μην συμβάλουν επαρκώς στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτύχει τους στόχους της για το κλίμα και την ενέργεια, αν δεν βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων της.

Ωστόσο, η ενέργεια που χρησιμοποιείται για τη θέρμανση και την ψύξη των κτιρίων προέρχεται ακόμη κατά τα δύο τρίτα από ορυκτά καύσιμα, ενώ σχεδόν τα τρία τέταρτα των κτιρίων στην ΕΕ εξακολουθούν να έχουν χαμηλή ενεργειακή απόδοση.

Ως εκ τούτου, για να μειωθούν η κατανάλωση ενέργειας και οι εκπομπές, είναι απαραίτητο να ανακαινιστούν οι υφιστάμενες κατοικίες και να διαμορφωθεί ένα κτιριακό απόθεμα υψηλής ενεργειακής απόδοσης.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί ιδίως μέσω εργασιών «ριζικής» ανακαίνισης που οδηγούν σε εξοικονόμηση ενέργειας άνω του 60 %.

«Η χρηματοδότηση της ΕΕ για την ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών θα πρέπει να διατίθεται κατά προτεραιότητα στα έργα που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας. Αντιθέτως, διαπιστώνουμε ότι πολύ συχνά τα κονδύλια του ΜΑΑ διοχετεύονταν εκεί όπου ήταν ευκολότερο να δαπανηθούν και όχι εκεί όπου θα επέφεραν τη μεγαλύτερη αλλαγή», δήλωσε ο κ.Νικόλαος Μηλιώνης, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, προτιμώνται οι ταχύτερες και απλούστερες ανακαινίσεις.

Κατά τις επισκέψεις ελέγχου σε κράτη-μέλη διαπιστώθηκε ότι δεν χρησιμοποιούνται κριτήρια επιλογής για την κατάταξη των έργων με βάση τον αναμενόμενο αντίκτυπό τους.

Μειώνονται έτσι οι πιθανότητες στήριξης των έργων εκείνων που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας ή των νοικοκυριών που τη χρειάζονται περισσότερο.

Με άλλα λόγια, τα διαθέσιμα κονδύλια, που σύμφωνα με τον προγραμματισμό των χωρών της ΕΕ θα φτάσουν τα 43 δισ. ευρώ, σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται γρήγορα αλλά όχι στρατηγικά.

Κατά την άποψη του ΕΕΣ, η προσέγγιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε δύο είδη προβλημάτων.

Πρώτον, τα μέτρα μέτριας παρέμβασης μπορεί να εγκλωβίσουν τα κτίρια σε χαμηλότερα επίπεδα απόδοσης για χρόνια, καθιστώντας τις μελλοντικές αναβαθμίσεις ακόμη δυσκολότερες και δαπανηρότερες.

Δεύτερον, η προσέγγιση αυτή πιθανώς οδηγεί σε επενδύσεις που δεν αποτελούν την ιδανικότερη επιλογή από την άποψη της απαλλαγής μακροπρόθεσμα από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Το ΕΕΣ διαπίστωσε μάλιστα ότι τα πιο απλά μέτρα, όπως η αντικατάσταση κουφωμάτων ή η εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών, προσελκύουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ενώ οι κατασκευαστικές εργασίες που διασφαλίζουν μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση έχουν μικρότερη ζήτηση.

Οι ελεγκτές ασκούν επίσης κριτική στον τρόπο επαλήθευσης των αποτελεσμάτων.

Σε ολόκληρη την ΕΕ, τα περισσότερα μέτρα ανακαίνισης που χρηματοδοτούνται από τον ΜΑΑ επικεντρώνονται σε χειροπιαστά αποτελέσματα (εκροές), όπως ο αριθμός των κατοικιών ή τα τετραγωνικά μέτρα που ανακαινίστηκαν, και ελάχιστα εστιάζουν στα αποτελέσματα που πράγματι έχουν σημασία, όπως η χαμηλότερη ενεργειακή κατανάλωση.

Από τα 111 μέτρα ανακαινίσεων που εξετάσαμε, τρία μόνο περιλάμβαναν στόχους εξοικονόμησης ενέργειας.

Για τον υπολογισμό της εξοικονόμησης ενέργειας, οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης.

Ωστόσο, το ΕΕΣ δεν θεωρεί τις πληροφορίες αυτές αρκετά αξιόπιστες ή συγκρίσιμες, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ορθή παρακολούθηση.

Αφενός, οι εκτιμήσεις στα πιστοποιητικά δεν αντιστοιχούν στην πραγματική κατανάλωση ενέργειας, η οποία εξαρτάται και από τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θερμαίνουν ή ψύχουν τα σπίτια τους και από τις συνήθειες διαβίωσής τους.

Αφετέρου, τα πιστοποιητικά συχνά περιέχουν σφάλματα, με αποτέλεσμα η εξοικονόμηση να υποεκτιμάται ή να υπερεκτιμάται.

Τέλος, το ΕΕΣ επισημαίνει ότι δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη η οικονομική αποδοτικότητα των παρεμβάσεων, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό περιπτώσεων όπου οι επενδύσεις δεν αποφέρουν τα αναμενόμενα οφέλη και την πραγματοποίηση διορθώσεων κατά την υλοποίηση των έργων.

Από την ανάλυση του ΕΕΣ, η οποία κάλυψε διάφορα είδη παρεμβάσεων, κτιρίων και επιλογών πολιτικής, προκύπτει ότι το κόστος ανά μονάδα εξοικονομούμενης ενέργειας ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών που εξετάστηκαν ενδελεχέστερα.

Ενδεικτικότατο είναι το παράδειγμα του ιταλικού προγράμματος «Superbonus», στο οποίο και μόνο αναμένεται να διοχετευθεί σχεδόν το ένα τρίτο (14 δισ. ευρώ) της συνολικής χρηματοδότησης του ΜΑΑ για τις ενεργειακές ανακαινίσεις.

Το κόστος ανά μονάδα εξοικονομούμενης ενέργειας αποδεικνύεται σχεδόν τετραπλάσιο από το αρχικά αναμενόμενο.

Επιπλέον, το πρόγραμμα καλύπτει έως και το 110 % του κόστους ανακαίνισης, πράγμα που σημαίνει ότι η δημόσια στήριξη μπορεί να υπερβαίνει το πραγματικό κόστος.

Το ΕΕΣ κρίνει ότι αυτό σαφώς δεν συνιστά οικονομικά αποδοτική χρήση των ενωσιακών πόρων.

Τα κτίρια κατοικίας αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τέταρτο (25 %) της κατανάλωσης ενέργειας στην ΕΕ.

Από το 2021, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο του οποίου το 37 % της χρηματοδότησης πρέπει να διατίθεται για την επίτευξη των στόχων για το κλίμα και την ενέργεια, έχει προσφέρει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να ενισχύσουν τις προσπάθειες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε στην πρότασή της για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 τη δυνατότητα να συνεχιστεί η χρηματοδότηση τέτοιων ανακαινίσεων.

Κων/νος Σ. Μαργαρίτης

Δημοσιογράφος

Όπως αναφέρει, επί πολλούς μήνες απηύθυνε εκκλήσεις προκειμένου να εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι για τη συνέχιση της λειτουργίας του Παλαιοβιβλιοπωλείου.

Σε διαφορετική περίπτωση, όπως σημειώνει, υπήρχε ο κίνδυνος να χαθούν χιλιάδες βιβλίαπου είχαν συγκεντρωθεί από τους δρόμους ή είχαν προσφερθεί από πολίτες και να οδηγηθούν στην ανακύκλωση, ενώ οι άνθρωποι που δημιούργησαν την πρωτοβουλία διακινδύνευαν να βρεθούν ξανά χωρίς στέγη.

Σύμφωνα με τον κ. Κουρσούμη, έπειτα από επτά χρόνια λειτουργίας χωρίς επιδοτήσεις ή άλλες μορφές χρηματοδότησης, η μοναδική έμπρακτη στήριξη ήρθε από τον Γρηγόρη Δημητριάδη.

Μετά από σχετική συνάντηση και ενημέρωση για τη δύσκολη κατάσταση που αντιμετώπιζε το Παλαιοβιβλιοπωλείο, ο κ. Δημητριάδης προχώρησε στην οικονομική ενίσχυση της αποθήκης, διασφαλίζοντας τόσο τη διάσωση των βιβλίων όσο και τη συνέχιση της προσπάθειας.

«Οφείλω τη δημόσια ευγνωμοσύνη μου στον κύριο Γρηγόρη Δημητριάδη», αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του ο Λεωνίδας Κουρσούμης, κάνοντας λόγο για τη μοναδική ουσιαστική βοήθεια που έλαβε το Παλαιοβιβλιοπωλείο των Αστέγων. 

 tomanifesto.gr

Του δημοσιογράφου Κων/νου Σ. Μαργαρίτη

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν θα καταφέρουν να τηρήσουν την προθεσμία του 2030 για την ολοκλήρωση του κεντρικού ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών στην περιοχή, εξαιτίας καθυστερήσεων στην υλοποίηση έργων και επιχειρησιακών δυσκολιών, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ).

Την πρόοδο επιβραδύνουν η επιλογή μη ώριμων έργων, όπως και οι αδυναμίες στην εποπτεία.

Τα έργα που ελέγχθηκαν μπορεί να ανταποκρίνονταν στις προτεραιότητες της συνδεσιμότητας, ωστόσο η παρακολούθηση, η παρουσίαση στοιχείων και η προβολή της στήριξης της ΕΕ είναι ανεπαρκείς, οι καθυστερήσεις συνεχείς και τα προβλήματα με τη βιωσιμότητα επίμονα.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία) βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής διεύρυνσης της ΕΕ.

Στις χώρες αυτές, η ΕΕ στηρίζει τους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και όχι μόνο μέσω του επενδυτικού πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια (Western Balkans Investment Framework, WBIF), μιας πλατφόρμας για την ανάπτυξη, την επιλογή και τη χρηματοδότηση στρατηγικών επενδυτικών έργων.

Ως ο βασικότερος χρηματοδότης του WBIF, από το 2015 και μέχρι τα μέσα του 2025, η Επιτροπή έχει καταβάλει 527 εκατ. ευρώ για έργα μεταφορών, με σκοπό την αντιμετώπιση της υπανάπτυξης των υποδομών στην περιοχή και τη σύνδεσή τους με το κεντρικό ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών.

«Όταν μιλάμε για διεύρυνση της ΕΕ, οι σωστές υποδομές είναι ένα ακόμη βήμα προς την εκπλήρωση των κριτηρίων ένταξης. Τα έργα μεταφορών στα Δυτικά Βαλκάνια προχωράνε υπερβολικά αργά για να επιτευχθεί η σύνδεση της περιοχής με την ΕΕ εντός της τρέχουσας δεκαετίας», δήλωσε η κα Laima Andrikienė, μέλος του ΕΕΣ και υπεύθυνη για την έκθεση. 

«Η Επιτροπή οφείλει να φροντίσει για την καλύτερη επιλογή, παρακολούθηση και βιωσιμότητα των έργων αυτών και να ενισχύσει την προβολή όσων υλοποιούνται με ενωσιακή χρηματοδότηση στην περιοχή αυτή.»

Το ΕΕΣ διαπίστωσε αδυναμίες στην επιλογή των έργων, συγκεκριμένα από την άποψη της ωριμότητάς τους, γεγονός που είχε ως συνέπεια σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίησή τους.

Ένα έργο είναι ώριμο, δηλαδή έτοιμο για υλοποίηση, όταν έχουν ολοκληρωθεί και επικαιροποιηθεί όλες οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες.

Τα έργα, ωστόσο, ξεκινούσαν κατά κανόνα με 17μηνη καθυστέρηση.

Επιπλέον, κατά την υλοποίησή τους, πολλά από αυτά σημείωναν καθυστερήσεις άνω της διετίας.

Οι δυνατότητες της Επιτροπής να επιβάλει την έγκαιρη υλοποίηση είναι ελάχιστες, καθώς δεν διαθέτει αποτελεσματικές διαδικασίες για την παρακολούθηση των καθυστερήσεων, όπως και για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας και της προβολής της ενωσιακής στήριξης.

Για παράδειγμα, δεν συγκέντρωνε πληροφορίες σχετικά με τον βαθμό ολοκλήρωσης των διαδρόμων μεταφορών που χρηματοδοτούσε, ούτε σχετικά με το κατά πόσον τα δίκτυα αυτά συμμορφώνονταν με τα ενωσιακά πρότυπα.

Για την εποπτεία των έργων βασιζόταν στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, παρά το γεγονός ότι, μερικές φορές, οι σχετικές εργασίες τους δεν διακρίνονταν για την επάρκειά τους.

Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ποσά που κατέβαλε ήταν πολύ μεγαλύτερα από ό,τι θα δικαιολογούσε η πραγματική πρόοδος των έργων.

Επίσης, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις που οι επιχορηγήσεις από το WBIF —που κανονικά εγγυώνται ενωσιακή αξία και μόχλευση— δεν ήταν καθοριστικές για την εξασφάλιση χρηματοδότησης, καθώς οι δανειακές συμβάσεις είχαν υπογραφεί ήδη πριν από την υποβολή των αιτήσεων επιχορήγησης.

Προέκυπτε έτσι φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης, καθώς η επένδυση θα είχε προχωρήσει και χωρίς την επιχορήγηση.

Παράλληλα, οι περισσότερες εκτιμήσεις κόστους στις αιτήσεις επιχορήγησης δεν είναι αναλυτικές, γεγονός που δεν επιτρέπει να αξιολογηθεί εύκολα αν είναι εύλογες.

Το ΕΕΣ θέτει ερωτηματικά και ως προς τη βιωσιμότητα αρκετών έργων λόγω, για παράδειγμα, έλλειψης πόρων για τη συνέχιση των επενδύσεων ή ανεπαρκούς συντήρησής τους.

Σε ένα έργο, οι σιδηροδρομικές συνθήκες κατά τον χρόνο του ελέγχου ήταν χειρότερες από ό,τι πριν από την έναρξη του έργου.

Σε ένα άλλο, μια σήραγγα δεν συνδεόταν με δρόμο. Σε ένα τρίτο, η σιδηροδρομική γραμμή σταματούσε στα σύνορα.

Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι το WBIF συμβάλλει στην επέκταση του κεντρικού ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.

Όσα έργα έλεγξε το ΕΕΣ, από τα πολλά που βρίσκονται σε εξέλιξη, συμβαδίζουν με τις προτεραιότητες συνδεσιμότητας των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ.

Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν αργή πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη συμμόρφωσης με το σύνολο των προτύπων που ισχύουν για το κεντρικό ευρωπαϊκό δίκτυο μέχρι το 2030.

Το WBIF λειτουργεί τόσο ως φόρουμ για την ανταλλαγή αναλύσεων σχετικά με τις επενδυτικές ανάγκες, όσο και ως μηχανισμός συνδυαστικής χρηματοδότησης, μέσω του οποίου οι επιχορηγήσεις της ΕΕ διευκολύνουν την εξασφάλιση δανείων.

Ειδικός στόχος του στον τομέα των μεταφορών είναι η βελτίωση της συνδεσιμότητας εντός της περιοχής, καθώς και μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ.

Η περισσότερη χρηματοδότηση προέρχεται από την Επιτροπή, που από το 2015 έχει συνεισφέρει στον λογαριασμό του ταμείου 899 εκατ. ευρώ ή το 86 % του συνόλου για την υποστήριξη έξι τομέων, μεταξύ των οποίων και εκείνου των μεταφορών.

Μεγάλη η ευθύνη της ΕΕ και του αρμόδιου επιτρόπου για τις καθυστερήσεις των έργων στα Δυτικά Βαλκάνια και την ελλιπή παρακολούθηση τους.

Απαιτούνται άμεσες πρωτοβουλίες απο την Πρόεδρο κα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.