Φωτο: EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΥΤΡΑ

Του Κώστα Ευαγγελούδη

Στο αδιάκοπο, συχνά εξαντλητικό παζάρι που εξελίσσεται στις Βρυξέλλες για τη συγκρότηση του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι περισσότερες προτάσεις μοιάζουν με ανακύκλωση παλιών, φθαρμένων ιδεών.

Ανάμεσα σε διαπραγματεύσεις που προσπαθούν να ισορροπήσουν τις παραδοσιακές επιδοτήσεις της γεωργίας με τις νέες, πιεστικές ανάγκες της άμυνας, η Αθήνα αποφάσισε να ταράξει τα νερά με μια πρόταση που συνδυάζει την υψηλή τεχνολογία με την οικονομική στρατηγική.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπό την ιδιότητα του προέδρου του Eurogroup, παρουσίασε στους υπουργούς της Ένωσης μια ιδέα που πολλοί σπεύδουν να χαρακτηρίσουν πραγματική κίνηση-ματ στη διπλωματική και οικονομική σκακιέρα.

Η πρόταση αυτή ακούει στο όνομα «Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος» και φιλοδοξεί να μετατρέψει την επόμενη γενιά τηλεπικοινωνιών, το δίκτυο 6G, σε μια ισχυρή, σταθερή πηγή ιδίων πόρων για ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο.

Η κεντρική ιδέα βασίζεται σε μια απλή αλλά εξαιρετικά επιδραστική παρατήρηση: οι συχνότητες των τηλεπικοινωνιών αποτελούν έναν σπάνιο, πολύτιμο δημόσιο πόρο, τον οποίο τα κράτη-μέλη δημοπρατούν παραδοσιακά σε εθνικό επίπεδο, κρατώντας τα σχετικά έσοδα αποκλειστικά στα δικά τους ταμεία.

Η ελληνική πρωτοβουλία προτείνει μια ριζική αλλαγή στα μέχρι σήμερα δεδομένα. Εισηγείται μέρος των εσόδων από τις μελλοντικές δημοπρασίες συχνοτήτων για τα δίκτυα 6G να κατευθύνεται απευθείας στον κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ενισχύοντας παράλληλα τις επενδύσεις στην ίδια την τεχνολογική ανάπτυξη της Ένωσης.

Σε πρώτη φάση, το ποσό που υπολογίζεται ότι μπορεί να συγκεντρωθεί κυμαίνεται μεταξύ 12 και 15 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Αν και η ίδια η πρόταση σπεύδει να διευκρινίσει πως πρόκειται για μια αρχική, ενδεικτική εκτίμηση για τις ανάγκες του σχεδιασμού και όχι για μια οριστική πρόβλεψη –αφήνοντας μάλιστα εκτός τις πιθανές μελλοντικές συνεισφορές από δικαιώματα του 5G– η πολιτική της βαρύτητα είναι τεράστια.

Για να καταλάβει κανείς γιατί η πρόταση αυτή κεντρίζει το ενδιαφέρον των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, πρέπει να αναλογιστεί το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται η Ευρώπη.
Ο επόμενος προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034 αναμένεται να αγγίξει το αστρονομικό ποσό των δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ. Την ίδια στιγμή που οι χώρες του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης απαιτούν τη διατήρηση των κονδυλίων για την πολιτική συνοχής και τη γεωργία, η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα επιβάλλει γενναίες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες αλλά και στη στήριξη της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Οι παραδοσιακές εισφορές των κρατών φτάνουν στα όριά τους και η αναζήτηση νέων πόρων έχει μετατραπεί σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο πολιτικό ναρκοπέδιο.
Οι υπόλοιπες επιλογές που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο τραπέζι προκαλούν έντονες τριβές και ατελείωτες διαφωνίες.

Η ιδέα να χρησιμοποιηθούν έσοδα από την πώληση δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα ή να επιβληθούν δασμοί σε εισαγόμενα προϊόντα με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα συναντά σθεναρές αντιδράσεις από ισχυρούς βιομηχανικούς κύκλους.
Άλλες προτάσεις, όπως η επιβολή τέλους στα μη συλλεγόμενα ηλεκτρονικά απόβλητα, η μεταφορά φόρων καπνού στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η επιβολή σταθερής εισφοράς στις μεγάλες επιχειρήσεις, ή ακόμα και οι ιδέες για φορολόγηση του υπερβολικού πλούτου, των ψηφιακών υπηρεσιών, του διαδικτυακού τζόγου και των υπεραξιών από κρυπτονομίσματα δημιουργούν περίπλοκα μέτωπα διαφωνιών μεταξύ των 27.

Μέσα σε αυτό το τοπίο των ατέρμονων τριβών, η ελληνική πρόταση για το φάσμα του 6G ξεχωρίζει επειδή δεν μοιάζει με έναν ακόμα φόρο που επιβάλλεται οριζόντια στους πολίτες ή στις επιχειρήσεις.

Αντίθετα, αξιοποιεί ένα μελλοντικό, αναπτυξιακό περιουσιακό στοιχείο και συνδέει την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με την τεχνολογική πρωτοπορία. Δημιουργεί έναν μηχανισμό που επιτρέπει στην Ευρώπη να χρηματοδοτήσει το μέλλον της μέσα από την ίδια την τεχνολογική της εξέλιξη, στέλνοντας ταυτόχρονα το μήνυμα ότι η γηραιά ήπειρος μπορεί να σχεδιάσει ενιαία τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές της.

Η χρονική στιγμή της παρουσίασης δεν είναι τυχαία, καθώς η Ιρλανδία καλείται τώρα να αναλάβει το δύσκολο έργο της διερεύνησης.
Θα πρέπει να εξετάσει ποιες από όλες αυτές τις προτάσεις, ή ποιος συνδυασμός τους, μπορούν να εξασφαλίσουν την απαραίτητη ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών εν όψει της πολύ κρίσιμης Συνόδου Κορυφής του Οκτωβρίου.

Το αν η «Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος» θα καταφέρει να περάσει από τις συμπληγάδες των εθνικών συμφερόντων μένει να αποδειχθεί στην πράξη.

Ωστόσο, η Αθήνα κατάφερε ήδη κάτι ουσιαστικό. Έπαψε να είναι ένας απλός παρατηρητής των οικονομικών εξελίξεων και πέρασε στην πλευρά των κρατών που διαμορφώνουν την ατζέντα, καταθέτοντας μια πρόταση με φρέσκια λογική, που βλέπει μακριά στο μέλλον και απαντά στα πραγματικά αδιέξοδα της Ευρώπης.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό θα πρέπει να πιστωθεί και προσωπικά στον Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος έχει δείξει και άλλες φορές ότι παρουσιάζει πρωτοποριακές προτάσεις και στην εγχώρια οικονομία αλλά και, μέσω της προεδρίας του στο Eurogroup, γενικότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr