Ο Επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης του Δήμου Χαλκιδέων Γιώργος Σπύρου επειδή τις τελευταίες ημέρες διεξάγεται μια έντονη συζήτηση για το καινούργιο εκλογικό σύστημα στις δημοτικές εκλογές, που εισάγεται με πρωτοβουλία της κυβέρνησης και υιοθετείται πλήρως από τη παράταξη Λάζαρου Κυρίζογλου που είναι η πλειοψηφία στην ΚΕΔΕ, θεώρησε σωστό να κάνω τις εξής επισημάνσεις:

Το εκλογικό σύστημα με το οποίο έγιναν οι προηγούμενες δημοτικές εκλογές, ψηφίστηκε και αυτό με πρωτοβουλία της προηγούμενης κυβέρνησης Μητσοτάκη και είχε τα εξής τρία βασικά χαρακτηριστικά:

α) Κατέβασε το όριο για την εκλογή από τον πρώτο γύρο, από το 50% + 1 ψήφος που ήταν πριν, στο 43%.

β) Αύξησε πάρα πολύ το μέγιστο δυνατό αριθμό των υποψηφίων δημοτικών και κοινοτικών συμβούλων.

Από το + 50% επί των εδρών που ήταν πριν, τον πήγε στο + 150%.

γ) Πρόσθεσε υποχρεωτικά τα ψηφοδέλτια των κοινοτικών συμβουλίων σε ενιαίο ψηφοδέλτιο με αυτό των υποψηφίων για το δημοτικό συμβούλιο.

(μέχρι τότε τα ψηφοδέλτια των κοινοτικών συμβουλίων μπορούσαν να είναι και ανεξάρτητα)

Αυτός ο εκλογικός νόμος είχε σαν αποκλειστικό σκοπό να πριμοδοτήσει τους εν ενεργεία δημάρχους και περιφερειάρχες, γιατί κατά τεκμήριο, αυτοί μόνο θα μπορούσαν να σχηματίσουν τόσο πολυάριθμα ψηφοδέλτια, για να χρησιμοποιηθούν σαν ισχυρά όπλα για εκλογή τους από τον πρώτο γύρο, σε συνδυασμό με το 43%.

Όλα αυτά γιατί έχει παρατηρηθεί ότι δήμαρχος ή περιφερειάρχης που δεν εκλέγεται από τον πρώτο γύρο σχεδόν πάντα χάνει τις εκλογές.

Ο λόγος είναι ότι οι αντίπαλες του παρατάξεις αναπτύσσουν πάντα επικριτική για αυτόν ρητορική στην προεκλογική περίοδο η οποία λειτουργεί μοιραία και από κεκτημένη ταχύτητα και την εβδομάδα μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου, συσπειρώνοντας έτσι όλους τους ψηφοφόρους υπέρ του ανταγωνιστή του εν ενεργεία δημάρχου.

Επίσης ένας ακόμα λόγος είναι ότι πολλοί ψηφοφόροι εξοφλούν τις «υποχρεώσεις» προς την δημοτική αρχή και τους αντιδημάρχους στον πρώτο γύρο των δημοτικών εκλογών και στον δεύτερο γύρο είτε απέχουν, είτε ψηφίζουν ελεύθερα.

Με λίγα λόγια η κυβέρνηση είπε στους δημάρχους και περιφερειάρχες, οι οποίοι τότε ήσαν σε συντριπτικό ποσοστό φίλα προσκείμενοι σε αυτήν, «σας δίνω τη δυνατότητα να φορτώσετε τα ψηφοδέλτια με πολλούς υποψήφιους, σας κατεβάζω τον πήχη για την επανεκλογή από τον πρώτο γύρο στο 43%, οπότε κυνηγήστε με τη δύναμη των ψηφοδελτίων να πάρετε τις εκλογές από τον πρώτο γύρο, γιατί όσοι δε θα το καταφέρετε, στον δεύτερο γύρο δεν θα έχετε καμία ελπίδα».

Πράγματι έτσι έγινε.

Το νέο εκλογικό σύστημα δούλεψε.

Για παράδειγμα στη Χαλκίδα, διασώθηκε εξ αιτίας αυτού η Έλενα Βάκα, αφού έλαβε 43,17% από τον πρώτο γύρο, οπότε κατάφερε να αποφύγει την πολιτική μοίρα του Κώστα Μπακογιάννη στο δήμο Αθηναίων και του Κώστα Αγοραστού στη Περιφέρεια Θεσσαλίας, που αν και πλησίασαν, δεν έφτασαν το 43%, οπότε αναγκάστηκαν να πάνε σε δεύτερο γύρο, όπου και δεν κατάφεραν να εκλεγούν.

Τώρα επανέρχεται η ίδια κυβέρνηση για να τροποποιήσει τον δικό της νόμο, έτσι ώστε να μην επαναληφθούν τέτοιου είδους «αρνητικές καταστάσεις» και να διασωθούν όλοι οι αυτοδιοικητικοί που πρόσκεινται σε αυτήν.

Και τί μας λέει;

Ενώ στην ουσία καταργεί εντελώς τον δεύτερο γύρο, και επομένως θα έχουμε δημάρχους και περιφερειάρχες με οποιοδήποτε ποσοστό δηλαδή ακόμα και με 25 %, ισχυρίζεται ότι δεν τον καταργεί αλλά τον ενσωματώνει στον πρώτο, μέσω της εναλλακτικής ψήφου, την οποία θεσμοθετεί και μπορεί να τη χρησιμοποιεί όποιος ψηφοφόρος θέλει για να ψηφίσει και μία ακόμη παράταξη ως δεύτερη επιλογή.

Η φάβα όμως αυτή έχει και ένα πολύ πονηρό λάκκο, αφού δεν θα καταμετρηθεί η δεύτερη επιλογή των ψηφοφόρων όλων των συνδυασμών, αλλά μόνο αυτών που με τη πρώτη επιλογή τους ψήφισαν τους επιλαχόντες, δηλαδή αφού προηγουμένως εξαιρεθούν οι εναλλακτικές ψήφοι όσων ψήφισαν τους συνδυασμούς που κατετάγησαν πρώτος και δεύτερος από την κυρία ψήφο.

Πρακτικά για να γίνει αυτό κατανοητό, στο παράδειγμα της Χαλκίδας στη προηγούμενη εκλογή αν κανείς συνδυασμός δεν έπαιρνε 43 % στον πρώτο γύρο, θα μετρούσαν μόνο οι δεύτερες επιλογές των συνδυασμών Άννας Παππά και Γρανέτας Τσιβίκα που άθροισαν και οι δυο μαζί 16,32% .

Σε αυτή τη περίπτωση, αν ακόμα ήθελαν να αξιοποιήσουν την επικουρική τους ψήφο οι μισοί ψηφοφόροι των συνδυασμών αυτών (πράγμα αμφίβολο, γιατί οι περισσότεροι δεν θα αξιοποιούσαν αυτή τη δυνατότητα), τότε με βάση το συγκεκριμένο παράδειγμα θα επιχειρείτο νομιμοποίηση εκλογής τάχα δεύτερου γύρου, με ψηφοφόρους που θα αριθμούσαν το πολύ το 8 % αυτών που ψήφισαν για τον πρώτο (και μοναδικό) γύρο, με την ψήφο τους, στην ίδια εκλογική διαδικασία.

Επί της ουσίας λοιπόν, αφενός μεν καταργείται ο δεύτερος γύρος και αφετέρου θίγεται η ισότητα της εναλλακτικής ψήφου, αφού δεν προσμετρώνται και οι εναλλακτικές ψήφοι του πρώτου και δεύτερου συνδυασμού, οι οποίοι κατά λογική σκέψη αθροίζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά ψηφισάντων, με αποτέλεσμα ο εκλογικός νόμος στο σημείο αυτό να εκδηλώνει αντισυνταγματικά χαρακτηριστικά.

Αλλά γιατί η κυβέρνηση το τραβάει τόσο πολύ και ρισκάρει αντισυνταγματικότητα με την άνιση μεταχείριση της εναλλακτικής ψήφου;

Μα για να προστατευτούν οι εν ενεργεία δήμαρχοι που θέλουν να είναι ξανά υποψήφιοι, από την περίπτωση κατά την οποία μπορεί κάποιοι ψηφοφόροι να τους ψηφίσουν μεν με τη κύρια ψήφο σταυροδοτώντας και τους αντιδημάρχους που μπορεί να τους έκαναν κάποια ρουσφέτια, αλλά να ρίξουν και την εναλλακτική στον αντίπαλο ισχυρό συνδυασμό, για να έχουν και τη συνείδησή τους ήσυχη, ότι ψήφισαν και αυτόν που θα ήθελαν πραγματικά να διοικήσει την πόλη τους.

Από τα παραπάνω γίνονται προφανή τα εξής:

1. Η κυβέρνηση τροποποιεί τον προηγούμενο δικό της εκλογικό νόμο και μάλιστα με νομοθετική πρωτοβουλία που παρουσίασε για πρώτη φορά αιφνιδιαστικά στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο το 2024, με αποκλειστικό σκοπό να διασώσει τα κομματικά ερείσματα που διαθέτει στην τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση.

2. Αυτή η νομοθετική πρωτοβουλία δεν εκπηγάζει από την ίδια την αυτοδιοίκηση, δεν προέκυψε ύστερα από κάποια διεργασία εντός της ΚΕΔΕ, ούτε γίνεται με θεσμικά κριτήρια και με όρους σεβασμού της λαϊκής ετυμηγορίας και βούλησης, αλλά με κριτήρια προφανώς μικροκομματικά, που ισχύουν ευκαιριακά και ευνοούν στην παρούσα μόνο συγκυρία το κυβερνών κόμμα, το οποίο εκτός από τη μεγάλη πλειοψηφία δημάρχων και περιφερειαρχών διατηρεί και ένα συμπαγές εκλογικό ποσοστό της τάξης του 30 % που εκτιμά ότι αρκεί για να εκλέξει με αυτό τους δικούς της αυτοδιοικητικούς σε μια συγκυρία που όλο το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα είναι διαιρεμένο σε μικρά τιμάρια.

Προφανώς από τα παραπάνω διαφαίνεται και η πολιτική βούληση για κομματικοποίηση των δημοτικών εκλογών, που θα γίνουν το Νοέμβριο του 2028, ιδίως αφού θα έχει προηγηθεί μία εξαιρετικά πολωμένη και μακρόσυρτη εκλογική αντιπαράθεση σε εθνικό επίπεδο.

3. Η πλειοψηφία της ΚΕΔΕ δεν αντιδρά σε αυτή τη εργαλειοποίηση της αυτοδιοίκησης και την αθέμιτη νομοθετική παρέμβαση γιατί αυτός ο εκλογικός νόμος όπως αναλύθηκε παραπάνω, στη σημερινή συγκυρία συμφέρει την πλειοψηφία της, η οποία απαρτίζεται κυρίως από εν ενεργεία δημάρχους που πρόσκεινται στο κυβερνών κόμμα.

4. Αυτή η ωμή παρέμβαση της κυβέρνησης στον εσωτερικό πυρήνα της αυτοδιοίκησης, που είναι η εκλογή των οργάνων της, σε σημείο που συνιστά διαστροφή της λαϊκής ψήφου, επιφέρει σε βάρος της ένα σοβαρό θεσμικό τραυματισμό για τον οποίο δυστυχώς η ΚΕΔΕ όχι μόνο δεν επαναστατεί, αλλά και συμπράττει.

5. Εξίσου όμως αναδεικνύεται το πόσο κενά περιεχομένου και υποκριτικά είναι, όσα κάθε φορά αναμασώνται και επαναλαμβάνονται σε όλα τα συνέδρια της ΚΕΔΕ, από το πρόεδρο και τα μέλη της πλειοψηφίας, για την τάχα διεκδικούμενη αυτοτέλεια και αυτονομία του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης από το κεντρικό κράτος, για το ευρωπαϊκό κεκτημένο και την ευρωπαϊκή χάρτα της αυτοδιοίκησης, όταν στην πράξη αυτή χρησιμοποιείται ως θεραπαινίδα (για να μην πω ως πόρνη) της εκτελεστικής εξουσίας και αυτό δυστυχώς γίνεται με τη σύμπραξη της πλειοψηφούσας παράταξης στην ΚΕΔΕ.

6. Από τα παραπάνω ξεπροβάλλει αναντίρρητα η ανάγκη, όχι μόνο για να καταψηφιστεί στη σημερινή Βουλή η συγκεκριμένη πρόταση νόμου, αλλά και για να υπάρξει δέσμευση από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης ότι θα απαιτήσουν τη κατάργηση του νόμου αυτού στη πρώτη νέα Βουλή συνεργασίας ή ανοχής που θα προκύψει μετά τις επόμενες ή μεθεπόμενες εκλογές.

Ακολουθεί βίντεο με ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από τη πρόσφατη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ με αντεγκλήσεις μεταξύ του κυρίου Δούκα δημάρχου Αθηναίων και του κυρίου Κυρίζογλου προέδρου της ΚΕΔΕ για το παραπάνω ζήτημα, καθώς και απόσπασμα από την ομιλία μου στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, τον Νοέμβριο του 2024, καθώς τότε έτυχε να ανεβώ στο βήμα αμέσως μετά την παρουσίαση του καινούργιου εκλογικού νόμου από τον υπουργό κύριο Λιβάνιο.

Ενός νόμου που έμεινε στο συρτάρι για δύο ολόκληρα χρόνια και οδηγείται τις επόμενες μέρες προς τη Βουλή.